چهارشنبه سوری و

روانشناسی هيجانات

 

مقدمه

    ما در زندگي روزمره با انواع هيجانات آشنا هستيم، اين آشنايي به دوران طفوليت و كودكي ما برمي گردد، و به بياني ديگر از لحظه تولد برخي از هيجانات را با خود داريم و اين نقش هيجانات مختلف زندگي ما را نشان مي دهد. برخي از هيجانات چنان لذتبخش، خوشايند و تقويت كننده هستند كه فرد مي كوشد تا به آن حالت خاص از هيجانات، برسد و برخي ديگر آزارنده اند و تلاش شخص اجتناب از رسيدن به آنها است ( يا اگر در آن موقعيت قرار گيرد سعي مي كند خود را از آن دور كند). در مجموع كلام، هيجانات به لحاظ خوشايند و ناخوشايند بودن به دو بخش هيجانات مثبت و هيجانات منفي تقسيم مي شوند، كه هريك از اين هيجانات اهميت و نقشي مهم در زندگي داشته و براي خود كاركردي خاص و مهم دارند. هيجانات مثبت در افراد، منجر به پرورش تفكر، فرصت طلبي و آمادگي جهت سود بردن از فرصت هاي موجود ، تقويت پيوندهاي اجتماعي، خنثي كردن هيجانات منفي مي گردد .( در مجموع افراد داراي هيجان مثبت در زندگي فردي و اجتماعي داراي شخصيت تاثير گذار و احساس كارايي بالامي باشند.)
    
     جوانان و هيجان 
    هيجان مخصوص نوجوانان نيست . براي تمامي سنين است و در سن جواني و نوجواني به دليل همزمان شدن با سن بلوغ به اوج مي رسد. به دليل اينكه فرد هر زمان وارد يك دوره جديد از زندگي مي شود، احساس مي كند توانمندي هايش بايد فرق كند و آدم ديگري شود و به تبع آن هيجان هايش چندين برابر مي شود. خيلي از جوانها هيجان را نمي شناسند . به نوعي نمي دانند هيجاني كه با آن درگير هستند ، چيست؟ چون جوان و نوجوان به گروههاي همسن و سال علاقه مند است و در اين سنين گروهها براي فرد تصميم مي گيرند . نوجوان يا جوان در بعضي موقعيتها بدون اينكه علاقه مند به انجام اموري باشد، صرفا چون مي خواهد نزد دوستان ضايع نشود دست به هر عملي كه به نوعي تقليد كار آنان باشد ، مي زند. جوانان در بعضي مهماني ها مواد مخدر و مشروبات الكلي مصرف مي كنند و سپس مي گويند مي خواهيم انرژيمان را تخليه كنيم. نكته اين است كه اين انرژي اگر از درون افراد است چرا با ابزار بيروني تخليه اش مي كنيم. اگر افكار پشت هيجان را نشناسيم نمي توانيم هيجان را مديريت كنيم. رفتارهايي كه انجام مي دهيم بيشتر به دليل نشناختن افكار، يك احساس بلاتكليفي مي دهد و نتيجه آن نوعي احساس درماندگي مي شود. حال آنكه افراد صرفا با يك تخليه هيجاني توقع دارند مشكلاتشان حل شود. در ميان جوانان، گروهي هستند كه تمايل به كارهاي ماجراجويانه در آنها زياد است، اين گروه، افراد هيجان طلبي هستند كه اغلب توجهي به مثبت يا منفي بودن هيجانات ندارند و گاهي ترساندن ديگران براي آنها لذت بخش محسوب مي شود، در اين ميان كساني كه تمايلات ضد اجتماعي بيشتري دارند بيشتر از بقيه تمايل به نقض چارچوب هاي اجتماعي داشته و احتمالااز آزار و ترس ديگران لذت مي برند، ايام پاياني سال با عنوان جشن چهارشنبه سوري از اين امر مستثني نبوده و با شروع نيمه دوم اسفند تمايلات ضد اجتماعي آغاز و تا روزهاي پاياني سال ادامه دارد.
    
    هيجان فراتر از نياز
    روانشناسان هيجان را فراتر از نياز و قسمتي از رفتار انسان مي دانند و مي گويند: هر فردي هيجان را يك جور تجربه مي كند و يك جواب كلي نمي توانيم بدهيم. بعضي ها با خودنمايي، عده اي براي اينكه اطرافيان را كنترل كنند و بترسانند تخليه هيجاني مي كنند. بعضي ها اين كار را مي كنند كه ترسشان بريزد. گاهي افراد هيجان را خيلي بزرگ مي كنند و چنانكه نه تنها مفيد نيست بلكه به ضررشان تمام مي شود. در صورتي كه تجربه كردن هيجان به خودي خود يك تجربه سالم است. بعضي ها فكر مي كند تخليه هيجاني يعني اينكه بايد خودت را از هيجان خالي كني. حال آنكه اگر هيجان نباشد زنده نخواهيم بود. هيجان قسمتي از هويت يك انسان است، روانشناسان اعتقاد دارند كه در مورد تجربه هيجان حق انتخاب داريم و مي توانيم تصميم بگيريم كه چگونه هيجانات را بروز دهيم. هيجان انسان ها از يك دسته نيست. انسان ها در انواع مختلف هيجان را تجربه مي كنند و بروز مي دهند. هيجان را نمي توان ناديده گرفت به اين دليل كه در تمركز و تصميم گيري اختلال ايجاد مي كند. اضطراب و ترديدها افزايش مي يابد. اينكه چه نوع افكاري هيجان را حمايت مي كند امري قابل توجه است. هيجان برگرفته از برخي نيازهاست. وقتي فكر مي كنيم متوجه مي شويم اين هيجانات بايد جاي ديگري ارضا ء شود. در واقع افكار است كه اجازه مي دهد هيجانمان را بروز دهيم يا مخفي كنيم.
    انواع هيجانات،هيجان ترس،هيجان خشم ،هيجان اندوه،هيجان تنفر،هيجان شادي،وساير هيجانات ومانندهيجانات: احساس حقارت، نگراني، تعجب، اميد، غرور، غم، شرم، دلسوزي، عشق و محبت و هيجان هاي مركب سركوب هيجان با اشاره به اينكه سركوب هيجان، يك مكانيسم دفاعي است بايد بگوييم كه: وقتي احساسمان را سركوب مي كنيم القا مي كنيم كه من اجازه ندارم اين هيجان را تجربه كنم. در واقع مانند اين است كه حقي را از خود مي گيرم. وقتي جوان راحت بتواند از احساساتش صحبت كند و جامعه و يا پدر و مادر او را سركوب نكنند، ياد مي گيرد حق و حقوق خود را بشناسد. يكي از وظايف اساسي خانواده، درك جوان و ايجاد احساس امنيت در نوجوان و جوان است. والدين بايد به نوعي به فرزندان اطمينان بدهند آنها را همانگونه كه هستند مي پذيرند. تربيت درست هر فرد در خانواده، موضوع بسيار مهمي است چرا كه هر جواني به عنوان يكي از اعضاي جامعه در امنيت جامعه نقش دارد.
    جامعه اي كه بخواهد جوانانش دوران جواني خود را طبيعي سپري كنند بايد امكان بروز اين هيجانات را برايشان به وجود آورد بايد بدانيم كه با انكار هيجان تا مدتي مي توان هيجان را فراموش كرد اما نمي شود آن را كنار گذاشت. به نوعي با در نظر نگرفتن هيجان هايمان قسمتي از تاثير آن را بر شعور فيزيكي خود ناديده گرفته ايم و نمي توانيم آن را آگاهانه كنترل كنيم چرا كه از طريق رفتار غير كلامي ما، ناآگاهانه خود را بروز مي دهد. دروهله اول ما باور نكرده ايم جوان بايد جواني كند، شاد باشد، زيبايي هايش را بروز دهد و خنده ها و گريه هايش را بلند ابراز كند. از جنبه ديگر سعي نكرده ايم محيط هايي را براي جوانان فراهم كنيم تا آنچه را كه در فكرشان مي گذرد خارج از محيط عمومي ابراز كنند. به طور مثال، جوانان شايد علاقه مند باشند در بعضي مجالس عزاداري شركت كنند، پاي برخي هيئت ها، برخي مداحان و نوحه خوانان بنشينند و شيوه سينه زني متفاوتي داشته باشند كه با آدم هاي ديگر خيلي متفاوت است حتي بعضي افراد مسن تحمل چنين فضايي را ندارند. هيجانات و نيازهاي جوانان را نبايد سركوب كنيم، بلكه بايد هدايت كنيم. ايجاد اين فضاها، نقطه مقابل سركوب آنهاست. اگر اين محيط ها فراهم نشوند و تخليه هيجاني صورت نگيرد باعث آزار و اذيت ديگران خواهد شد و جلوگيري از اين ناهنجاري، عقده هاي اجتماعي را ايجاد مي كند. عقده هاي اجتماعي نيز زمينه را براي بحران هاي اجتماعي فراهم مي كند.
    تحت اين شرايط، جوانان شرطي نمي شوند؛ بلكه احساساتشان هدايت مي شود و ياد مي گيرند در چه محل هايي بايد هيجاناتشان را ابراز كنند؛ به طور مثال ياد مي گيرند در خيابان ميان مردم با موتور تك چرخ نزنند؛ چرا كه براي اين كار فضايي در نظر گرفته شده است. هيجانات وقتي سركوب شود، عقده هاي اجتماعي ايجاد مي كند. عقده هاي اجتماعي به محض اينكه عوامل قهري سركوب ضعيف شوند، به صورت تنش هاي اجتماعي خيلي افراطي بروز مي كند. حال اين رفتارهاي افراطي مي تواند در مسائل جنسي، مسائل و رفتارهاي اجتماعي، خنده هاي بلند، گريه هاي بلند و يا آرايش هاي زننده خود را نشان دهند. ايجاد مكان مناسب براي تخليه هيجانات، جامعه را از ثبات و اعتدال بيشتري برخوردار مي كند.
    
    مديريت هيجانات
    مهارت مديريت هيجانات فرد را قادر مي سازد تا هيجان را در خود و ديگران تشخيص داده و چگونگي اثرگذاري آنها را بر رفتار بداند و بلافاصله بتواند واكنش مناسبي به هيجانات مختلف نشان دهد . توانايي استفاده از هيجانات به نفع خويش و ديگران را هوش هيجاني گويند و از ويژ گي هاي پاسخ هاي هيجاني اين است كه نسبت به پاسخ هاي عقلي و خردگرا سريعتر عمل نمايد و در اين نوع عملكرد سرعت بر دقت ارجحيت داشته و در مواقع ضروري كاربردهاي حساس دارد و در نوع ديگر آنكه كندتر عمل مي كند و قبل از اينكه به بروز احساسات منجر گردد در افكار ما تجلي يافته و با تفسير از موقعيت به وجود آمده به تحريك هيجانات منجر مي گردد. در حقيقت هيجان جوانان را نبايد كنترل كرد بلكه بايد مديريت كرد. در واقع وقتي هيجان را كنترل مي كنيم ، محدوديت ايجاد مي شود. وقتي هيجان محدود مي شود به صورت رفتار ناسالم خود را نشان مي دهد. هميشه نتيجه هيجان را در رفتار مي بينيم. هيجان نياز به مديريت دارد. نياز به كنترل ندارد. مديريت يعني مسئوليت پذيري، يعني افراد نسبت به هيجان هايي كه تجربه مي كنند مسئول هستند. هر هيجاني عواقبي دارد كه در رفتار خود را نشان مي دهد. نوجواني كه هيجان را تجربه مي كند بايد ريشه هيجان را پيدا كند. بايد بداند هميشه هيجان از يك پيش زمينه فكري نشات مي گيرد. وقتي هيجان را مي شناسيم به نوعي افكارمان را شناسايي مي كنيم. اگر بخواهيم هيجان را مديريت كنيم در خيلي موارد بايد فكرمان را مديريت كنيم.
    
    نظريه كارشناسان:
    كارشناسان مسائل اجتماعي با توجه به اينكه معتقدند كه هيجان را بايد هدايت كرد وجود فضاهايي را براي تخليه هيجان مناسب مي دانند و عنوان مي كنند: واقعيت اين است كه جوانان ويژگي هايي دارند كه ضروري است به آنها توجه كنيم. آنها هيجاناتي دارند كه لازم است زمينه هايي را فراهم كنيم تا به طور طبيعي امكان تخليه آن را داشته باشند. مثلاجوان ها دوست دارند بلند بخندند يا بلند گريه كنند. تحرك زياد را دوست دارند. جوان ها نيازمند مكان، محل و محملي هستند كه هيجان هايشان را تخليه كنند. در كشورهاي ديگر اين هيجان به نوع ديگري تخليه مي شود. در اين كشورها مكان هايي براي شادي و ايستگاه هايي براي بازي جوانان فراهم مي كنند، به دليل اينكه با فراهم آوردن چنين محيط هايي هيجان موجود در جامعه تخليه مي شود و بعد از اين جامعه تا حدودي آرامش را در مي يابد.
    
    نقش خانواده
    جامعه شناسان، نقش خانواده را بسيار مهم ارزيابي مي كنند و اعتقاد دارند كه: خانواده به عنوان يك نهاد وظيفه دارد امكان فراغت هاي لازم را با كنترل هاي نامحسوس، نه آزاردهنده و با هدايتگري و آموزش براي جوان خود فراهم كند. بهترين حالت ممكن اين است كه مثلاپدر خانواده خود را در سن و سال جوان خانواده اش ببيند و با او همراه باشد. خانواده انتظار نداشته باشد هنجارهاي سالمندي و ميانسالي خود را در جوانش پياده كند و در عين حال او را در گرداب هيجاناتش تنها رها نكند؛ چون احساسات و هيجانات نيز مانند ديگر امور نيازمند آموزش و هدايت است، نه سركوب و تنبيه.
     والدين بايد بدانند همان طور كه براي بچه ها اسباب بازي تهيه مي كنند و شرايط بازي را فراهم مي آورند، در كنار آن بايد براي جوانان نيز فضاهايي فراهم آورند تا به اين طريق بتوانند هيجان هايشان را بروز دهند آيا ما مي توانيم از فرزندمان بخواهيم به اسباب بازي علاقه نداشته باشد؟ به اين ترتيب از يك جوان هم نمي توانيم انتظار داشته باشيم رفتاري مانند ميانسالان و سالمندان داشته باشد. بنابراين به طبيعت و اقتضاي سن افراد بايد محيط هايي براي آنها فراهم آوريم، نيازهاي آنها را درك كنيم و به منظور ارضاي نيازهاي جوانان اقدام كنيم.
    
    نقش مسئولان
    امكان تخليه هيجانات به صورت طبيعي در جامعه كم است و اگر بعضي گرايش ها براي رفتن به خارج مرزها را مي بينيم شايد برخي از آنها براي ابراز اين هيجانات است چرا كه در محيط هاي موجود، امكان ظهور و بروز براي جوان ها كمتر است. جوانان هيجاني متفاوت با مسئولاني كه در سن ميانسالي و سالمندي هستند دارند. وظيفه مسئولان اين است كه جوانان را درك كنند. بدانند رفتارهاي پرهيجان جوانان يك ناهنجاري نيست؛ بلكه طبيعي است. بكوشند فضاها و محيط هاي ورزشي، هنري، گردشگري را برايشان فراهم آورند و نگاهشان، نگاه ناهنجاري به رفتارهاي جوانان نباشد و در صدد سركوب اين رفتارها نباشند. بايد در جامعه قشربندي اجتماعي و سني انجام دهيم. كودكان، نوجوانان، دختران، پسران بايد در طبقه بندي برنامه ريزي هايمان از جايگاه خاصي برخوردار باشند و متناسب با ويژگي هاي آنان، انتظار خود را تنظيم كنيم و براي رشد طبيعي آنها امكان اعمال ويژگي هاي سني نيز به طور طبيعي فراهم باشد.
    
    نتيجه گيري:
    - نبايد فراموش كرد كه چهارشنبه سوري، جشني ملي است جشني كه از ديرباز در فرهنگ ما ايراني ها ريشه دوانده و منافاتي با فرهنگ ديني ما ندارد و اگر آنها را به صورت مكمل در كنار يكديگر قرار دهيم بسياري از بحران هاي فرهنگي و اجتماعي ما كاهش پيدا خواهد كرد. در حقيقت بخشي از بحران ها و حوادث موجود در چهارشنبه سوري مربوط به افراط و تفريط ها مي باشد و به نظر مي رسد انتقال جوهره و روح آداب ملي به نسل جديد خيلي خوب عمل نكرده است و سيستم فرهنگي به نسل جوان درباره اهداف و آداب و رسوم رويكردهاي فرهنگي آموزش هاي لازم را نداده است و همين امر به انتقال اشتباه اين سنن به نسل جديد منجر شده است.
    - مسئولين و مديران تصميم گير الزاما مي بايست با توجه به روحيات و ديدگاه هاي اقشار جوان نسبت به ارائه سياستگذاري ها اقدام نمايند.
     در اكثر كشورهاي اروپايي- آمريكايي و برخي كشورهاي آسيايي وجود اماكن و فضاهاي مناسب ويژه جوانان و نوجوانان و ساير سنين موجب گرديده كه جوانان و اقشار جامعه بدانند براي تخليه فشارهاي رواني مي توانند به آنجا مراجعه تا در صورت لزوم اين امكان را داشته باشند كه فرياد بزنند، بلند بلند بخندند، جيغ بزنند، گريه كنند، بدوند، آتش بازي كنند و ...
    و اين امر موجب مي شوند تا تمايلات اجتماعي وارد كانال هاي پنهاني و مخفيانه و دور از انظار عموم نشود و تخلفات و ناهنجاري ها شكل نگيرد و به جاي آن تمايلات در مسير درست هدايت شوند كه در اين صورت نه تنها مخرب نخواهد بود بلكه سازنده بوده و در اين شرايط فرد به يك شخص خلافكار و هنجار شكن تبديل نخواهد شد اما جاي سئوال است كه چرا در كشور ما جوانان و نوجوانان براي تخليه هيجانات حتما بايد در شب هاي چهارشنبه سوري و آن هم در كوچه و بازار و معابر هيجانات خود را تخليه كنند؟ مي دانيم تخليه نشدن هيجانات در طول سال موجب اين مي شود كه مراسم چهارشنبه سوري فرصتي بسيار دلچسب را براي تخليه مجموعه هيجانات به وجود مي آورد كه اين امر منجر به مسائلي همچون آزار و اذيت كردن، ايجاد رعب و وحشت، ترس و نهايتا تخليه هيجانات به شيوه نامناسب مي شود. در جامعه براي طول سال بايد اماكن و فضاهاي مناسب با شرايط عموم در مكان هاي مناسب ايجاد كنيم كه امكان تخليه و بروز اين هيجانات به طور طبيعي و صحيح داشته باشد در غير اين صورت در جامعه متراكم شده و موجب مي شود گاهي جوانان براي تخليه آنها دست به كارهاي افراطي بزنند و در حقيقت اعمال و رفتار مشهود جوانان در شب هاي جشن چهارشنبه سوري نمونه اي از همين اعمال افراطي است. و مي توان مدعي شد كه وجود اين نوع حركات و عملكردهاي خشن و آزار دهنده به بهانه هاي مخلتف همانند جشن چهارشنبه سوري زنگ خطري است كه به ما يادآوري مي كند تا به فكر سلامتي بيشتر از وضع موجود و كنوني باشيم چرا كه سلامتي و آرامش آن روح و كالبد جامعه را هدف قرار داده است و در صورت اجماع و تمايل مسئولين و تصميم گيران جهت از بين بردن مشكلات و معضلات فوق الذكر:
     آيا باز هم در مراسم هاي جشن چهارشنبه سوري شاهد خشونت ها و تمايلات ضد اجتماعي و ناهنجاري ها خواهيم بود؟
     آيا پرداختن و سوق دادن جامعه با اين امر سوپاپ و دريچه اطميناني براي سالم ماندن افكار و روح و روان اقشار جامعه نخواهد بود؟
     آيا به راستي با وجود اين اماكن و پناه گاه هاي اجتماعي، جوانان باز هم به دنبال راه هاي ناايمن خواهند رفت؟
     آيا با وجود اين اماكن، هزينه هاي ميلياردي براي ايجاد سر و صدا و ترقه بازي پرداخت خواهد شد؟
     آيا باز هم شاهد صدمات و آسيب هاي جبران ناپذير براي عزيزانمان خواهيم بود؟
     آيا باز هم ايمني جامعه با هنجار شكني ها و تمايلات ضداجتماعي ايمني جامعه تحت الشعاع قرار خواهد گرفت؟
    - آيا ....

روزنامه اطلاعات شماره 24698

اختلالات رفتاری در كودكان

      سال هاست كه جرايد و صاحب نظران درباره عصر فرزند سالاري و توجه بيش از حد به كودكان سخن مي گويند، شايد از جهاتي اين نظريه صحت داشته و بعضي از اختلالات رواني حاصل اين روند باشد. ولي به عنوان يك مشاور خانواده كه از نزديك شاهد تنش هاي رفتاري اطفال و نوجوانان هستم در اغلب اوقات شاهد مواردي بوده ام كه ما را مجاب مي كند در تفكر تك بعدي خود ترديد كرده از چشم اندازي ديگر به مشكلات رفتاري كودكان نگاه كنيم: آيا تا به حال فكر كرده ايم كه چرا فرزندي به دنيا مي آوريم؟ درصد بالايي از مردم ما به دلايلي غير از عشق به كودك اقدام به اين كار مي كنند. در وهله اول اقرار به اين واقعيت نياز به اندازه اي از شهامت دارد ولي حقيقتي است كه كتمان آن مشكلات رو به رشد ما را تشديد خواهد كرد. اگر با دقتي بيشتر به اطرافيانمان نظر كنيم اغلب انگيزه هاي فرزند دار شدن عبارتند از:

1 - محكم كردن پايه هاي ازدواج2 - سر به راه كردن زن3 - سر به راه كردن شوهر4 - بالارفتن سن و ترس از دير شدن بارداري از سوي زوجين5 - در امان ماندن از سوالات اطرافيان در مورد اينكه چرا بچه دار نمي شويد؟6 - خواسته زن7 - خواسته شوهر8 - فشار مادر زن يا مادر شوهر9 - جور شدن جنس (دختر و پسر داشتن) و... اين موارد را نويسنده بارها در جلسات مشاوره تجربه كرده است. شايد كمتر از چند درصد مادر و پدران دليل خود را براي بچه دار شدن رسيدن به رشد كافي و علاقه به پرورش فرزند اعلام كرده يا در حقيقت در اين وضعيت بالغانه به اين رويكرد اقدام مي كنند. حاصل اتفاق اين خواهد بود كه قبل و بعد از تولد كودك والدين آمادگي واقعي و مهر اصيلي براي ارائه به فرزندان نخواهند داشت و در پي آن به دليل احساس گناه ناشي از اين فقدان عشق ناخودآگاه براي جبران خلاء با ارائه خدمات وامكانات تلاش مي كنند بر ضعف روحي فائق آمده در پيشگاه وجدان، خود را توجيه نمايند. خريد لوازم بازي بيش از اندازه و اغلب نامربوط و ناكارآمد، لباس هاي فراتر از مقدار نياز، نوازش هاي كلامي و بي احساس و تصنعي (عشق من، گل من، ستاره من و...) در كنار پرخاش هاي ناخودآگاه و بي تحملي در برابر فرزند و در آخر فرستادن زود هنگام و طويل المدت آنان به مهد (بارها اصرار مادران را مبني بر ماندن كودك بيشتر از ساعت مقرر در مهد را شاهد بوده ام) يكي از نكات بارز براي فرار از مسئوليت و وجود اطفال از سوي والدين بوده و هر روز به زير و زبر دامنه آن افزوده مي شود. شاهد اين ماجرا مهد كودك هايي است كه در شهرها و حتي دهكده هاي دور افتاده روز به روز بر تعداد آنها اضافه مي شود و اكثرا كيفيت حداقلي را نيز دارا نيستند و هنگام مواجه با مشكلات رفتاري در اطفال اغلب والدين اظهار مي كنند كه از هيچ تلاشي براي پرورش فرزندشان كوتاهي نكرده اند. اگر چه اين مطلب در مورد نگهداري و گاه آموزش خردسالان صادق است ولي جنبه هاي روحي، رواني آنها مهمترين پارامتري است كه رسانه ها و والدين ما از آن غافل اند. برخوردهاي صحيح و داشتن عشقي راستين و بدون قيد و شرط اولين نياز كودك در اين جهان مادي است. نوزادان بي سرپرستي كه در پرورشگاه ها به سر مي برند زماني كه نوازش در آنها به مقدار پايين تر از حد لازم مي رسد با مشكلي به نام بيماري ماراسموس فوت مي كنند. زيرا سيستم عصبي با هيچ گونه محركي رو به رو نمي شود و دچار مرگ تدريجي مي گردد. روانشناسان معتقدند: «نوازش منفي بهتر از بي نوازشي است.» كودكان در دنيايي پر از كارتون، بازي هاي رايانه اي، مهد و... زندگي مي كنند و نوازش و حتي چالش هاي گاه غمگين ولي واقعي روزمره را به بهانه بچه نبايد عقده اي بار بيايد، حيوونكي گناه داره و... تجربه نمي كنند.
    اصولادنياي اطفال ما دنيايي پر از فانتزي هاي بدلي، نوازش هاي قلابي و قربان صدقه هاي پر از ماسكي است كه باور بكنيم يا نكنيم تو خالي بودن آن را خردسالان كاملادرك مي كنند چرا كه حس شهودي در آنان در حداكثر مقدار ممكن است. تحقيقات نشان مي دهد36 درصد آنچه ما مي خواهيم بگوييم از طريق زبان و سخن به ديگران منتقل مي شود ولي64 درصد از واقعيت حسي و هستي ما از راه حركات بدني و تشعشعاتي به ديگران ارائه مي گردد و اين درصد بالارا به هيچ طريقي نمي توان از منظر مردم بخصوص كودكان مخفي كرد. مادري كه سراپا مملو از احساس اجحاف ها، اختلافات، تعارضات فكر و هستي شناسي است و اصولاخود مهر اصيلي دريافت نكرده چون قرباني قربانيان نسل هاي گذشته است چگونه مي تواند ماسك آرامش و عشق بر چهره زده كودك پروري كند و اين همه تعارضات عميق را به فرزند منتقل نكند. در همين راستا است كه شاهد رفتارهاي ناهمگون اطفال حتي در سنين بالاهستيم اغلب فرزندانمان، حتي در سنين دبستان قادر به سلام و احوالپرسي با اطرافيان نيستند آنان در نوجواني توانايي همنشيني بالغانه با خاله، عمه، عمو، دايي و ديگران را ندارند و جوانانمان به تنهايي اعتماد به نفس لازم را براي شركت در مجلاس ختم، عروسي و امثالهم را كسب نكرده اند. راستي كجاي كاريم؟ اين همه انرژي، امكانات مالي، فكري و....كارساز نبوده كه هيچ، ما را بيشتر به بيراهه برده است. عدم مسئوليت پذيري، عدم ارتباطات عاطفي با والدين و فاميل هاي نزديك، سردرگمي، بي هويتي، عدم دلبستگي هاي لازم، عصيانگري، وابستگي به گروه هاي غير اخلاقي، الگو برداري از فرهنگ هاي گاها بسيار نامانوس، خانواده گريزي و بسياري مشكلات ديگر ريشه در برخوردهاي ناكارآمد دوران كودكي دارد ولي اين بدان معني نيست كه والدين مقصرند، باز تكرار مي كنم آنان نيز قرباني قربانيان جهل ماندگار در روزگار ما هستند كه با تدبير و روشنگري صاحب نظران و رهبران رسانه اي قابل حل و هضم است. 
   

نويسنده: عقيله سلطان پور -مشاوره خانواده

زبان بدن

      زبان بدن ما بازتاب احساس ماست. اگر اعتماد به نفس پایینی داشته باشیم، شانه های ما می لرزد، از نگاه کردن به چشم های مخاطب خود طفره می رویم و بدنمان پیام می دهد که نمی خواهیم با دیگران رابطه برقرار کنیم. این پیام ها احساس ما را نسبت به طرف مقابل به وضوح نشان می دهد. اگر این پیام ها را طوری تغییر دهیم که اطمینان بیشتری را نشان دهند، اعتماد به نفس ما بیشتر می شود. بار دیگر که در برابر کسی احساس ضعف کردید، راست بنشینید، شانه های خود را عقب بکشید و به چشم های طرف مقابل نگاه کنید. همین تغییر وضعیت بدنی، به تنهایی می تواند نگرش منفی را از شما دور کند. سپس طوری رفتار کنید که به وضوح نشان دهد آماده برقراری ارتباط با دیگران هستید. لبخند بزنید. این ظاهر مطمئن به خود، به شما اطمینان بیشتری می دهد.

تقويت هوش هيجانی پسران

برخلاف هوش علمي و منطقي (IQ) كه نزديك به يك قرن است كه صدها هزار نفر به بررسي و تحقيق درباره آن پرداخته اند، هشياري هيجاني شامل مقوله هايي چون استقامت و پايداري در برابر شكست، از دست ندادن روحيه، مبارزه با افسردگي و ياس، همدلي و صميميت و اميد داشتن است.
    هنوز هيچ كس بدرستي نمي داند كه هشياري هيجاني چگونه در تنوع زندگي افراد نقش دارد، اما مي توان گفت كه هشياري هيجاني مي تواند بارها قدرتمندتر از هشياري علمي يا بهره هوشي باشد. در واقع هيجان، پديده اي است كه هر روز در برخورد تن و روان ملاحظه مي شود و مسائلي مانند عشق، كينه، نفرت، غم و شادي، خشم و غضب و پرخاشگري را در برمي گيرد. فرآيندهاي هيجاني با واكنش هاي بدني اغلب داراي همبستگي هستند و بر يكديگر تاثير مي گذارند، چنانچه ضربان قلب گاهي بشدت تند مي زند و اشك، خود به خود از چشم ها فرو مي ريزد يا رنگ از رخساره فرد مي پرد. كوشش در جهت مهار كردن واكنش هاي هيجاني عملي ارزشمند، انساني، اجتماعي و هوشمندانه است كه در هوش هيجاني ديده مي شود.
    نتايج تحقيقات گسترده نشان مي دهد كه مهارت هاي هوش هيجاني، درزندگي تحصيلي، شخصي و اجتماعي كردن كودكان نقش مهمي ايفا مي كند. هيجان ها قادرند توجه را به هر سمت سوق دهند كه اين خود بر يادگيري، حافظه و رفتار تاثير مي گذارد. مثلاتوانايي كنترل هيجان ها مي تواند به كودكان كمك كند در كلاس درس تمركز حواس داشته باشند و موقعيت هاي اضطراب زا را اداره كنند. در واقع كودكاني كه مهارت هاي بالاتري از لحاظ هوش هيجاني دارند، در مقايسه با كودكاني كه از اين لحاظ داراي مهارت هاي كمتري هستند، تمايل دارند موقعيت هاي تحصيلي بالاتري را تجربه كنند.
    دانيل گلمن، روان شناس در اين زمينه مي نويسد «زندگي خانوادگي نخستين آموزشگاه ما براي آموختن درباره عاطفه است. ما در اين فضاي خصوصي ياد مي گيريم كه چه احساسي درباره خودمان داشته باشيم و در ارتباط با ديگران نسبت به احساساتمان چگونه فكر كنيم و چه واكنش هايي را برگزينيم و نيز اميدها و ترس هايمان را چگونه تشخيص دهيم و ابراز كنيم.»
    اين آموزش عاطفي فقط از طريق گفتار و رفتار مستقيم پدر و مادر با فرزندان اتفاق نمي افتد، بلكه رفتار پدر يا مادر در واكنش به احساسات خود با همسر نيز سرمشق فرزندان قرار مي گيرد. برخي از اين والدين، آموزگاران با استعداد و درخشاني در زمينه عواطف به شمار مي آيند و برخي ديگر نيز از اين لحاظ بسيار ضعيف هستند. آموزش در زمينه مهارت هاي هيجاني مي تواند به توفيق بيشتر شاگردان در امر تحصيل منجر شود. مثلايك شاگرد بسيار باهوشي ممكن است در آزموني دچار اضطراب شده و مردود شود چرا كه اين دانش آموز مهارت هاي پرداختن به حل مشكل را نياموخته است. كودكان داراي هوش هيجاني بيشتر علاقه مندند در مدرسه به شيوه اي كه از نظر اجتماعي مناسب تر و غيرپرخاشگرانه است، رفتار كنند.
    
    آموزش سواد هيجانی

    علاوه بر اين بنابر تحقيقات انجام شده، وجود نقصان در مهارت هاي هوش هيجاني با استعمال دخانيات، افسردگي و خشونت كودكان بي ارتباط نبوده است. براي نمونه شواهد نشان مي دهند براي پسرها تابع اميال آني بودن در خردسالي، احتمال بزهكاري و خشونت را در سنين بالاتر افزايش مي دهد و براي همه كودكان، ناتواني در مهار اضطراب و افسردگي، احتمال استفاده از مواد مخدر را در مراحل بعدي زندگي بيشتر مي كند.
    والدين بايد خود بياموزند كه چگونه احساساتشان را نشان دهند و آن را ابراز كنند تا ديگران قادر به درك آن باشند و اين كه چگونه اشتباهات خود را به عهده بگيرند و بابت آنها عذرخواهي كنند
    همچنين ناتواني كودكان در تشخيص حالت هاي هيجاني چهره ديگران مي تواند مستقيما با دشمني و پرخاشگري آنان مربوط باشد. چون كودكان پرخاشگر نسبت به كودكان غيرپرخاشگر دشمني بيشتري در ديگران مشاهده مي كنند. برعكس، كودكاني كه در تشخيص هيجان ها مهارت بيشتري دارند، داراي ارتباطات اجتماعي مثبت تري هستند. در واقع آموختن سواد هيجاني به كودكان، تاثير مثبتي بر جنبه هاي زندگي دانش آموزان در مدرسه مي گذارد، زيرا دانش آموزاني كه از نظر هيجاني قادرند روابط اجتماعي مطلوبي را در مدرسه ايجاد كنند، در محيط مدرسه احساس راحتي بيشتري دارند، حمايت معلمان و همكلاسي هاي خود را بيشتر جلب مي كنند و دلبستگي سالم تري نسبت به مدرسه در آنان شكل مي گيرد.
    
    نقش والدين

    ما به عنوان والد مي توانيم پسرانمان را براي ارتقاي هوش هيجاني و زندگي عاطفي شان تشويق و حمايت كنيم. براي نمونه مي توانيم با يك سيستم حمايتي قوي باعث شويم آنها ارتباطات بين فردي خود را تقويت كنند.
    والدين به اين ترتيب مي توانند به پسران خود كمك كنند تا بدون خشونت و عصبانيت با اطرافيان خود رفتار كنند. بدون از ياد بردن خود، مهربان باشند و بدون از دست دادن حق خود، سخاوتمند باشند. والدين لازم است به پسرانشان كمك كنند تا انتظارات جامعه را از يك پسر جوان بخوبي بشناسند. اين انتظارات كه اغلب از سوي والدين به پسران القا مي شود و والدين آن را از راه هاي موفقيت پسرشان مي دانند، گاه بر شانه هاي پسران بشدت سنگيني مي كند. پس والدين بهتر است ابتدا انتظارات پسرشان را از زندگي بپرسند و بعد از آن از انتظارات و خواسته هاي خود سخن بگويند. ما به عنوان پدر و مادر مي توانيم پسرانمان را در كشف ابعاد هيجاني وجودشان و آنچه آنها را هيجان زده مي كند، حمايت و تشويق كنيم.
    علايق فرزندان ما بسيار متنوع و ناپايدارند، آنها گاه بشدت به چيزي علاقه مند مي شوند و ناگهان علاقه شان را از دست مي دهند. والدين مي بايست از پسرانشان بپرسند كه در مورد چه چيزي ناگهان هيجان زده مي شوند، سپس آنها را ترغيب كنند كه در مورد آنها حرف بزنند. اگر به عنوان والد احساس مي كنيد كه پسرتان از لحاظ هيجاني در حال فاصله گرفتن از شماست، لازم است راهي پيدا كنيد تا مجددا ارتباط برقرار شود.
    به نظر مي رسد والدين بايد خود بياموزند كه چگونه احساساتشان را نشان دهند و آن را ابراز كنند تا ديگران قادر به درك آن باشند و اين كه چگونه اشتباهات خود را به عهده بگيرند و بابت آنها عذرخواهي كنند و هوش هيجاني را رشد دهند تا بتوانند هرچه بهتر با نيازهاي عاطفي پسران هماهنگ شوند. امروزه در برخي خانواده ها شايد به جرات بتوان گفت پسر خانواده هيچ گاه از پدر خود جمله دوستت دارم را نشنيده است.
    
    پسران هم دل نازكند

    براي بسياري از پدران كلمات دوست داشتن (نسبت به پسران) براحتي ادا نمي شود، غافل از اين كه با انجام اين كار خود را از فرزندشان دور مي سازند. معمولاوالدين اين كار را ناآگاهانه انجام مي دهند، اما لازم است به دنبال روش هايي باشند تا خود را به پسران نزديك تر سازند. براي نمونه ما مي توانيم با انجام دادن برخي كارها آن هم به طور غيرمستقيم با پسرانمان در ارتباط باشيم، با آنان بازي كنيم، طرف مشورت قرار دهيم يا با انجام برخي فعاليت ها تشويقشان كنيم و با پايبندي نسبت به زماني كه به آنان اختصاص مي دهيم نشان دهيم كه بيش از هر چيزي براي ما اهميت دارند و به همين دليل است كه تمايل داريم در اين زمان با آنها باشيم و اين لحظات را با آنها تقسيم كنيم.
    پسران نيز به اندازه دختران نياز دارند تا به آنها گفته شود دوستشان دارند و ابراز نكردن آن صرفا به اين علت نيست كه والدين به پسر خود علاقه اي ندارند. درواقع فرهنگ موثر به طرز رفتار با پسران، والدين را به جايي مي رساند كه قادر نيستند نسبت به فرزند پسر خود ابراز علاقه نمايند.

 معصومه اسدي

مكمل روغن ماهی در

درمان بيماری روانی موثر است:




    دانشمندان اتريشي از تاثير مكمل روغن ماهي در درمان بيماري هاي رواني خبر دادند. محققان اعلام كردند <نشانه هاي بيماري هاي رواني شديد پس از مصرف كپسول روغن ماهي حاوي اسيدهاي چرب اومگا سه در گروهي از افراد كمتر پيشرفت كرده است.> روزنامه ارشيو عمومي روانشناسي علت اين مسئله را تاثير اومگا سه در غشاي سلول هاي مغز و بهبود ارتباط ميان سلول هاي عصبي اعلام كرد. دانشمندان اتريشيبر اين باورند كه <اين روغن به بيماران مبتلابه اسكيزوفرني كه از فقر متابوليسم اسيدهاي چرب رنج مي برند نيز كمك مي كند.> اومگا سه در كاهش نشانه هاي بيماري هاي رواني نقش دارد.

نتیجه ی تحقیقی در دانشگاه كاليفرنيا :

دينداري به زندگي معنا بخشيده

و عمر را طولاني مي كند



     تحقيقاتي كه از سوي اساتيد روانشناسي در دانشگاه كاليفرنيا آمريكا انجام شده نشان مي دهد افراد ديندار بويژه زنان از سلامت روحي و رواني بالايي برخوردار بوه و طول عمر بيشتري نسبت به سايرين دارند.به گزارش خبرگزاري مهر به نقل از منابع اينترنتي، تحقيقات جديد دانشگاه كاليفرنيا با عنوان “ آيا مومنان مرگ را به تاخير مي اندازند؟ سرمايه گذاريهاي روانشناختي در دين و نسبت آن با طول عمر” در شماره جديد مجله شخصيت و روانشناسي اجتماعي منتشر شده است..محققان به همان ميزان كه طول عمر را داراي ارتباط مستقيم با دينداري افراد مي دانند به همان نسبت هم به بررسي الگوهاي زندگي ديني افراد در دوره هاي بزرگسالي خود پرداخته و آمار خود را در رابطه با1300 زن و مرد مورد مطابقت قرار داده اند.آنها به بررسي اين موضوع پرداخته اند كه آيا اين نسبتها را مي توان با الگوهاي غير ديني چون شخصيت، روابط اجتماعي، سلامت يا رفتار ناسالم چون مصرف الكل مرتبط دانست يا خير.محققان دريافته اند ايمان به تنهايي نمي تواند به طول عمر كمك كند، بلكه اگر ايمان به فردي كمك كند كه زندگي با وجدان، سالم، از نظر اجتماعي ثابت و ادغام شده در اجتماع داشته باشد مي تواند به طول عمر وي منتهي شود.

روش هاي حفظ سلامتی

در دنياي امروزی :

تطبيق بهتر است يا تغيير



     براي تعامل بهتر با هياهوي زندگي هاي امروزي بايد به سلامت جسم و روح خود بيشتر برسيد. به گزارش سايت «مردمان» امروزه تمامي نگاه ها بر اين است كه چطور مي توان سلامتي جسم و روح خود را با وجود انبوه استرس و فشارهاي كاري حفظ كرد. اما حقيقت اين است كه در اين مورد تنها مقالات و بحث ها كفايت نمي كند بلكه هر فرد به نوبه خود مي تواند با در نظر گرفتن روحيه و نحوه زندگي، اصلاح آن و رعايت يك رژيم غذايي مناسب يك برنامه منظم را براي دستيابي به سلامت خود تنظيم كند. 
    در اينجا به نكاتي ساده اما مفيد اشاره مي كنيم كه با رعايت آنها حداقل مي توانيد به حفظ سلامت خود در زندگي هاي امروزي كه سرشار از استرس و در مقابل كاهش آرامش و استراحت است، كمك كنيد.
       «ما نمي توانيم قوانين زندگي را تغيير دهيم، ولي قادريم خود را با آن تطبيق دهيم.» (سسيل بي. دميل)
    حقيقت اين است كه تنها يك تغذيه مناسب حاوي مواد غذايي غني و املاح معدني و تنوع در آن نمي تواند اثرات مخرب استرس هاي كنوني و كمبود آسايش را جبران كند، بلكه براي از بين بردن اين آثار استراحت روح و پرورش جسم نيز لازم است. در واقع هر كدام از ما با عدم توجه كافي به اين موضوع هر روز بيشتر در انواع بيماري ها و افسردگي فرو مي رويم.
    باتوجه به راهكارهاي زير و معرفي آنها به خود و كساني كه فكر مي كنيد همچنان در فشار كار زياد و استرس غوطه ور هستند، مي توانيد گام های مثبتي را جهت نيل به سلامت جسم و روان خود برداريد:
    
    1- حتي اگر تنها چند دقيقه در روز فرصت يافتيد، در سكوت كامل فقط چشم هايتان را ببنديد. بستن چشم ها همواره تداعي حالت آرامش و استراحت را در بدن ايجاد مي كند. اگر تاثير اين امر را باور نداريد، تنها كافي است به چشم هاي كسي كه به صفحه تلويزيون خيره شده است، نگاه كنيد و فشار وارده بر چشم ها را كاملاً حس كنيد، در اين صورت به مزاياي بستن چشم حتي براي چند لحظه آگاه مي شويد.
    
    2- مقدار مصرف سبزيجات خود را افزايش دهيد. سعي كنيد اين نوع مواد را هميشه در يخچال خود داشته باشيد و مصرف آن را در وعده هاي غذايي خود بگنجانيد. اگر مجبوريد ساندويچ همراه خود را به مدرسه يا سركار ببريد، در تهيه آن از سبزيجات نيز به مقدار زياد استفاده كنيد. سبزيجات سرشار از املاح معدني، انواع ويتامين ها، كلروفيل و... هستند كه همگي آنها باعث تقويت اعصاب و سلامتي مي شوند. بهتر است از نوع تازه و خام آن مصرف كنيد تا مقدار املاح و ويتامين بيشتري به بدن شما برسد.
    
    3- بيشتر از سس خردل استفاده كنيد تا سس مايونز. بيشتر مايونزها به دليل داشتن روغن هاي سويا و كم ارزش گياهي كه شامل اسيدهاي چرب اشباع نشده مضر هستند، نيازهاي بدن ما را تامين نمي كنند و به بافت هاي ما آسيب مي رسانند. بيشتر سس هاي خردل داراي دانه هاي خردل، نمك، زردچوبه و سركه هستند. با جايگزيني سس خردل البته با نمك و سركه متعادل به جاي سس مايونز، به جسم خود كمتر صدمه خواهيد زد. (در صورت تمايل مي توانيد در تهيه اين سس خردل از انواع ادويه مثل آويشن و آواكادا استفاده كنيد)
    
    4- روز خود را با خوردن ميوه و آبميوه تازه شروع كنيد. با اين كار كربوهيدرات ها و آنتي اكسيدهاي بدن خود را طي روز تامين مي كنيد. حتي اگر خيلي مشغول هستيد، آبميوه خانگي خود را صبح ها در فلاسك با خود به سركار ببريد.
   
   
    5- يك يا دو ايستگاه قبل از خانه هنگام برگشت، پياده روي كنيد (البته با يك كفش كاملاً راحت).
    
    6- به جاي آسانسور در محيط كار يا خانه از پله ها استفاده كنيد.
    
    7- عصر در منزل هنگام تماشاي تلويزيون يا گوش دادن به موسيقي دراز بكشيد و به ماهيچه هاي خود استراحت دهيد.
    
    به ياد داشته باشيد:

 «ما نمي توانيم قوانين زندگي را تغيير دهيم، ولي قادريم خود را با آن تطبيق دهيم.»

پس تنها خودتان هستيد كه با رعايت نكات ساده فوق مي توانيد به سلامت جسم و روح تان كمك كنيد.

همکاران بزرګوارا لطفا نظرات و پیشنهادهای

خود را به آدرس ذیل ایمیل فرمایید.

hamdelan3@yahoo.com

اضطراب، افسردگی و بي اشتهایی تحصيلی

 مهمترين اختلالات روانی در كشور



رئيس سازمان نظام روانشناسي و مشاوره كشور گفت: اختلالات رواني مثل اضطراب، افسردگي و بي اشتهايي تحصيلي از مهمترين اختلالات رواني در كشور به شمار مي رود. افروز با بيان اينكه بي اشتهايي تحصيلي در پسرها به طور قابل توجهي بيشتر است، گفت: همسرگريزي و طلاق نيز از مهمترين مسائل خانواده ها مي باشد ولازم است كه اقدامات پيشگيرانه براي خانواده ها داشته باشيم. وي افزود: در كشورهاي پيشرفته براي هر300 تا 500 خانواده يك روانشناس وجود دارد درحالي كه تعداد مشاوران روانشناسي در كشور ما كم است وبه 17هزار مشاور متخصص نياز دارد. وي اضافه كرد: در كنكور، دختران70 درصد شركت مي كنند و پسران فقط 30 درصد؛ به دليل اينكه دختران دوست دارند از خانه بيرون بيايند و وارد محيط اجتماعي و دانشگاهي شوند ميل به تحصيل در آنها بيشتر است. نسبت دختر و پسر بترتیب 1018به 1000 است . آمار دختران نسبت به پسران در دنيا كمتر ولي طول عمر زنان از مردان بيشتر است.اين درحالي است كه ميزان افسردگي و اضطراب زنان متاهل بيشتر مي باشد.

12 گام برای درمان اختلال درخواندن



" اختلال در خواندن" يكي از اختلالات ويژه است كه متاسفانه تا مدت هاي طولاني دانش آموزاني را كه در يادگيري يك يا چند درس مشكلات جدي داشتند با اصطلاحاتي خاص معرفي مي كردند. در واقع اين افراد به علت مشكلي كه در خواندن دارند، نمي توانند كتاب هاي درس علوم، رياضي و امثال آن را بخوانند بنابراين در آن درس ها نيز با مشكلاتي روبه رو مي شوند. امروزه همه بررسي ها نشان مي دهد اين اختلال، قابل درمان است و آموزگاران و حتي والدين اگر به دانش و حوصله لازم مجهز باشند، مي توانند اين مشكل را حل كنند و حتي ممكن است بسياري از اين دانش آموزان در زمينه هاي متعدد به پيشرفت هاي چشمگيري دست يابند. مشكلات يادگيري كودكان، ارتباط تنگاتنگي با مسائل فرهنگي، خانوادگي، اقتصادي، تغذيه، بهداشت و مسائل مربوط به محيط آموزشي و ... دارد. وقتي دانش آموز يا والدينش براي درمان مراجعه مي كنند، مطمئنا از چيز يا چيزهايي رنج مي برند. ممكن است والدين احساس گناه كنند و فكر نمايند وظايفشان را درمورد فرزندشان به خوبي انجام نداده اند، ممكن است فكركنند در دوران بارداري فرزندشان، غفلت هاي زيادي كرده اند، ممكن است تصور كنند مردم آنان را به خاطر مشكل يادگيري فرزندشان تحقير مي كنند. همچنين ممكن است تصور كنند فرزندشان موجبات سرشكستگي آنان را فراهم كرده است، بنابراين نسبت به فرزندشان احساس خصومت كنند، امكان دارد به علت دلسوزي نسبت به فرزند به دليل وجود اختلال در او، حمايت افراطي در پيش گيرند، يا براي سرپوش گذاشتن بر چيزي كه در نظر آنان نوعي حقارت و ننگ است به بيان مبالغه آميز موفقيت هاي خود و فرزندشان بپردازند. همچنين ممكن است درباره هزينه درمان مشكل داشته باشند يا به نتيجه كار درمان مطمئن نباشند، يا فكر كنند درمانگر ، مشكل آنان را در جايي فاش خواهد كرد و ممكن است ... گفته مي شود افراد مشهور و بسيار موفقي چون نلسون راكفلر( معاون رئيس جمهور ايالات متحده آمريكا) آلبرت انيشتين و توماس اديسون داراي اختلال يادگيري بوده اند. كودكان" بي قرار - بي توجه " با اصطلاحات نقص جزئي دركار مغز، آسيب ديدگي جزئي مغز، تحريك بيش ازحد، فعاليت بيش از حد، ناتواني يادگيري خاص و... ناميده مي شوند. متاسفانه اغلب والدين و برخي از آموزگاران براي كنترل رفتاري و پيشرفت تحصيلي آنان به نصيحت، سرزنش، تنبيه، مقايسه و امثال آن روي مي آورند. اين روش ها نه تنها به نتيجه نمي رسند بلكه آثار و عوارض سوء مانند پرخاشگري، خصومت، عدم اعتماد به نفس را در آنان ايجاد مي كند. براي درمان مشكلات يادگيري اين نوع كودكان، بايد ابتدا به اصلاح در تغيير رفتار آنان همت گماشت. البته لازم به يادآوري است كه اينگونه كودكان با كودكان معمولي كمي فرق دارند و نبايد انتظار داشت رفتارشان تا حد قابل توجهي تحت كنترل درآيد. به عنوان مثال انجام تمرين هايي براي افزايش ميزان توجه آنان مانند نقاشي، خطاطي، ماهيگيري و امثال آن، زمان آرام گرفتن آنان را افزايش داده و بر تمركزشان مي افزايد. همچنين در خلال درمان بايد برنامه هاي جذاب ديگري كه به فعاليت نياز دارند از جمله بازي هاي مطلوب تدارك ديده شود. نحوه درس خواندن و مرور كردن درس ها و روش هاي مطالعه و يادگيري را بايد به اين كودكان ياد داد. لازم است برنامه رفتاردرماني را به والدين كودكان آموخت تا آنان نيز در محيط خانه در تغيير رفتار كودك تاثير بگذارند. 
    
    مقدمات درمان افراد داراي اختلالات خواندن 

    درمان اين اختلال ها داراي 12 گام و به اين شرح است :

 1- انگيزه درمانگر: اولين گام، عشق درمانگر به انسان هاست. اگردرمانگر به درجه اي از انسان دوستي رسيده باشد كه موفقيت مراجعه كننده را نوعي تكامل و ارتقاي روحي براي خودش بداند، از پشتوانه بزرگي براي موفقيت برخوردار است.

2- داشتن ارتباط خوب: درمانگر بايد با ايجاد رابطه بسيار خوب و با استقبالي گرم، پذيراي فرد داراي اختلال خواندن باشد. جملاتي كه درمانگر هنگام ملاقات به آنها مي گويد، حالت چهره، لحن و تن صدا و... مي تواند اضطراب هاي آنها را كاهش دهد.

3- گوش كردن فعال: درمانگر پس از برقراري ارتباط خوب بايد ازآنان بخواهد علت مراجعه را بيان كنند. وقتي آنها شروع به صحبت مي كنند، به خوبي به آنها گوش دهد. گوش دادن فعال فقط با گوش، صورت نمي گيرد بلكه با تمامي بدن صورت مي گيرد. گوش كردن خوب، شنيدن درست و كامل همان چيزي است كه گوينده در نظر دارد.

4- پرسشنامه والدين و مدرسه: در اين مرحله لازم است اطلاعات ضروري را از مراجعه كننده و سيستم خانوادگي او به دست آوريم. پس از تكميل پرسشنامه توسط والدين، به خاطر كسب اطلاعات از اوضاع و اصول مراجعه كننده در مدرسه، لازم است پرسشنامه مناسبي براي معلم دانش آموز نيز ارسال كنيم.

5- هوشبهر: پس ازكسب اطلاعات لازم از طريق پرسشنامه بايد مطمئن شد كودك، عقب ماندگي ذهني ندارد. براي كسب اين اطمينان مي توان از آزمون هاي هوشي استاندارد شده استفاده كرد.

6- انجام كار گروهي: بهتر است درمان مشكلات يادگيري در مراكز راهنمايي و مشاوره متشكل از گروهي از تخصص هاي مختلف صورت گيرد.

7- مصاحبه با درمانجو: درمانگربايد سعي داشته باشد با درمانجو رابطه حسنه اي برقراركند. غالب درمانجوياني كه در يادگيري اختلال دارند ممكن است خودپنداره ضعيفي داشته باشند، يعني مشكل يادگيري آنان و اظهار نظر هاي نامناسب اطرافيان، عزت نفس شان را كاهش داده باشد يااز برچسب خوردن هراس داشته باشند به همين دليل درمانگر پس از سلام و احوالپرسي صميمانه و برقراري ارتباط بايد سعي كند محاسن و نقاط قدرت و توانمندي هاي درمانجو را بيان كند.

8- تعيين متن براي آزمون و سنجش خواندن: براي ارزيابي و سنجش ميزان توانايي خواندن و در نتيجه ميزان مشكل يادگيري در خواندن بايد دو متن از كتاب فارسي دانش آموزان تهيه شود. انتخاب متن به ميزان درس هاي تدريس شده در پايه اي كه دانش آموز تحصيل مي كند بستگي دارد.

9- سنجش و تشخيص: در اين مرحله، درمانگر براي تشخيص و طراحي درمان به ميزان و معياري نياز دارد كه چگونگي و كميت مشكل دانش آموز را مشخص كند. درواقع اين بخش دقيق ترين بخش مربوط به كار درمان است، زيرا طراحي برنامه درمان با عنايت به اين تشخيص گذاري صورت مي گيرد.

10- طراحي برنامه درمان: با تشخيص علل اختلال، گام بسيار مهمي براي درمان برداشته شده است. پس ازتعيين كردن نوع و ميزان مشكلات تعدادي از افراد داراي اختلال خواندن، مشخص مي شود كه آنان يكدست نيستند وبراي هركدام بايد برنامه درماني ويژه اي تدارك ديد.

11- تهيه امكانات براي درمان: در اين مرحله ابزار و شرايط لازم براي درمان فراهم مي شود. وسايل درمان بايد بسيار ساده، ابتدايي و قابل دسترس باشد تا كودك در خانه نيز بتواند از آنها استفاده كند.

12- ارائه اطلاعات به والدين و كتاب درماني: پس از طرح برنامه درماني، لازم است وضعيت دانش آموز و مشكلات آموزشي كه دارد به اطلاع والدينش برسد.ازكتاب درماني نيز مي توان براي دانش آموزان و درمانجويان استفاده كرد. پس از پيمودن اين 12گام، نوع مشكلات دانش آموزان درخواندن مشخص مي شود و درمانگر ديدگاه روشني براي درمان به دست مي آورد. درپايان مي توان گفت اگرنظام عصبي درطول زندگي كودك مراحل رشد طبيعي خود را طي كند كودك دچار مشكل يادگيري نخواهد شد.

نگاهي به لزوم پرداختن به

بيماري هاي رواني :

دهه ما دهه افسردگي است


سازمان بهداشت جهاني پيش بيني مي كند تا 20 سال ديگر مردم بيش از هر بيماري ديگري به اختلالات رواني مبتلاخواهند بود. به گفته اين سازمان، در سال هاي آتي افسردگي بزرگ ترين «بار» اقتصادي و اجتماعي براي جوامع مختلف در جهان خواهد بود. البته سازمان بهداشت جهاني به اين نكته نيز پرداخته است كه اغلب كشورهاي در حال توسعه كمتر از دو درصد از بودجه ملي خود را به مراقبت هاي روان درماني اختصاص داده اند. هشدار سازمان بهداشت جهاني در حالي اعلام شده است كه اولين اجلاس جهاني بهداشت رواني در شهر آتن يونان به زودي آغاز مي شود. آمار سازمان بهداشت جهاني نشان مي دهد در حال حاضر بيش از 450 ميليون نفر مستقيماً با اختلالات رواني يا معلوليت هاي ذهني درگيرند كه اغلب آنها در كشورهاي جهان سوم زندگي مي كنند. اجلاس پنج روزه آتن فرصتي فراهم كرده است براي مقابله با آنچه سازمان دهندگان اين گردهمايي بحران در مراقبت هاي روان درماني جهان توصيف كرده اند. «شيكور ساكسنا» يكي از اعضاي بخش بهداشت رواني در سازمان بهداشت جهاني در اين رابطه گفت: «آمار و ارقام ما نشان مي دهد بار افسردگي احتمالاً افزايش خواهد يافت تا جايي كه در سال 2030 اين بيماري در مقايسه با همه بيماري هاي ديگر كه انسان با آنها مواجه است، بزرگ ترين بار براي بهداشت در جهان خواهد بود.» تعريف علمي «بار» در ارتباط با وضعيت بهداشتي به تعداد سال هايي اطلاق مي شود كه از عمر مفيد فرد كاسته مي شود. كاسته شدن از عمر مفيد معمولاً به دليل ابتلابه بيماري هاي خاص يا مرگ است. در گزارش جديد سازمان بهداشت جهاني منظور از بار، تعداد سال هايي است كه از عمر مفيد افراد به خاطر ابتلابه افسردگي كاسته مي شود.
    
    اپيدمي خاموش
    دكتر «ساكسنا» مي گويد افسردگي خيلي رايج تر از بيماري هايي است كه مردم به طور گسترده از آنها در هراسند، مانند ايدز و سرطان. او گفت: «افسردگي را مي توانيم يك اپيدمي خاموش بناميم چون با اينكه اكثر اوقات در فرد رديابي مي شود، آمار ابتلابه آن رو به افزايش بوده است. اين در حالي است كه آمار ساير بيماري ها، كه سخت تر در افراد رديابي مي شود، رو به كاهش بوده است.» افزايش بار اين بيماري براي بهداشت كشورها به ويژه در جهان سوم مشكل ساز خواهد بود چون آنها منابع كمتري براي بهداشت رواني اختصاص داده اند. «ساكسنا» مي گويد: «ما آمار و ارقامي داريم كه نشان مي دهد ميزان افسردگي در كشورهاي فقيرتر جهان در مقايسه با كشورهاي ثروتمند بالاتر است و حتي احتمال اينكه افراد فقيرتر در كشورهاي غني به افسردگي مبتلاشوند از افراد ثروتمند همان جوامع بيشتر است.» اما كشورهاي ثروتمند 200 برابر كشورهاي فقير خرج مراقبت از بيماران رواني خود مي كنند. پس افراد فقير در اين جوامع شانس بيشتري براي دسترسي به مراقبت بهداشتي دارند. در كشورهاي صنعتي مراقبت هاي رواني نه تنها بخش بزرگ تري از هزينه هاي دولت را تشكيل مي دهد بلكه همچنين تاثير بزرگي بر درآمدهاي ناخالص داخلي كشورها دارد. پروفسور «مارتين پرنس» از دانشكده روانشناسي دانشگاه كينگز لندن مي گويد: «بخشي از اين وضعيت به اين خاطر است كه فرد احساس بيهودگي مي كند چون احتمال اينكه فرد افسرده بيكار باشد، بيشتر از آن است كه او شاغل باشد. موضوع بعدي توانايي دولت ها براي تقبل هزينه بيمه بيكاري و همچنين معلوليت است.» در بريتانيا، دولت سالانه 19 ميليارد دلار براي پرداخت بيمه بيكاري و معلوليت هزينه مي كند كه برابر است با يك درصد از درآمد ناخالص داخلي اين كشور. «پرنس» اين مبلغ را هزينه يي عظيم مي خواند. «ساكسنا» معتقد است با توجه به پيش بيني هاي سازمان بهداشت جهاني كه افسردگي رو به افزايش است، نگرش جوامع به اين معضل بايد تغيير كند. او مي گويد: «افسردگي مانند هر عارضه ديگر جسمي است و مردم به آن مبتلامي شوند و رنج مي كشند. آنها حق دارند در قالب مراقبت هاي بهداشتي موجود به توصيه هاي مناسب و درست و همچنين درمان هاي مناسب دسترسي داشته باشند.»

ضرورت بيمه خدمات روان درماني و مشاوره




       هر زمان صحبت از هزينه مي شود ذهن مان به سمت مسائل اقتصادي مي رود. اينكه براي فلان موضوع چقدر هزينه كرديم يا براي فلان هزينه چقدر بايد بودجه داشته باشيم. اما هزينه هميشه به ريال و دلار نيست. گاهي انسان ها از عمر، روان، محبت و... هزينه مي كنند و تجربه همه ما ثابت كرده اتلاف چنين هزينه هايي در بسياري موارد دردناك تر از هزينه هاي بربادرفته اقتصادي است. بحث تبعيت سلامت و فرهنگ از وضعيت اقتصاد يا تبعيت اقتصاد از سلامت و ارتقاي فرهنگي مثال آن بحث مرغ و تخم مرغ است كه پرداختن به آن نخ نما و باعث اتلاف انرژي و زمان است. وقتي صحبت از آمار ميليوني اعتياد و افسردگي و افزايش سال به سال آمار طلاق و درگيري هاي خانوادگي است يعني ما مستقيماً با يك مشكل بزرگ و رو به رشد مواجهيم كه برخوردي مستقيم و عاجل را نيز مي طلبد.
    
    سال هاي سال روانشناسي و روان درماني پشت درهاي اجابت دولتي بود تا سازماني مستقل براي احيا و سازماندهي فعالان آن تشكيل شد و چه دوران هاي طولاني سپري شد تا تعدادي از مردم نياز به خدمات مشاوره را بپذيرند و پا در اتاق مشاوره بگذارند، بدون اين تفكر كه مشاوره فقط براي ديوانه ها و رواني هاست بيايند و براي تربيت فرزند خود و براي مهار استرس هاي روزمره مشاوره بخواهند يا براي نارضايتي هاي زناشويي شان.
    
    امروز كه لااقل در شهرهاي بزرگ تا حد قابل توجهي اين موانع فرهنگي برطرف شده است مانع اصلي خود را نشان داده و باعث نيمه كاره رها كردن جلسات يا شروع نكردن فرآيند مشاوره از سوي مراجعان شده است. اين مانع همان بعد اقتصادي است، اينكه مسائلي كه ريشه در سال ها زندگي هر فرد دارد را با يكي دو جلسه نمي شود حل كرد ولي وسع مالي مراجع هم اجازه كار تمام و كمال را نمي دهد.
    
    از سه سال پيش گروهي از دانشجويان كارشناسي ارشد روانشناسي كه اكنون همه فارغ التحصيل هستند طرحي مستند و همه جانبه را در باب ضرورت بيمه خدمات روانشناختي و مشاوره تهيه كردند و راه نهادهاي حكومتي را يكي يكي در پيش گرفتند. از رياست جمهوري تا بهارستان، از نظام روانشناسي تا وزارت رفاه و... رياست جمهور در سال 86 روي طرح اين افراد دستور پيگيري به وزارت رفاه داد و حال بياييد و ببينيد كه در اين دو سال چه حكايت هايي داشته است اين پيگيري. در وقت مناسب همه اين حكايت ها را با نامه هاي مستند مربوطه برايتان نقل خواهيم كرد. برگرديم به همان بحث هزينه ها. خاطرتان هست تا بپذيريم كه اعتياد يك اختلال است نه يك جرم، چه راه پرتلفاتي طي شد و چه ميزان هزينه داديم؟ تازه اگر به رويمان نياوريم كه امروز هم ديدگاه صحيح درماني در اين باب جا نيفتاده است. ايدز را كه هنوز مرغ همسايه مي دانيم اما همين ميزان پذيرشي كه اكنون از جانب سيستم در جهت درمان و پذيرفتن مبتلايان به وجود آمده، حاصل چند سال تحمل است؟
    
    آمار 20 درصد طلاق در تهران كه مسلماً به دليل عدم برخورداري از مشاوره پيش از ازدواج است تا كجا بايد پيش برود و آمار نيازهاي بهداشت رواني مردم تا كي بايد جواب هاي نصيحت گونه از نوع تلويزيوني اش (به استثناي برخي برنامه هاي اخير كه توسط متخصصان اداره مي شود) را دريافت كند؟ همه نوجوانان براي گذراندن دوران بلوغ و شكل گيري هويت نياز به مشاوره تخصصي دارند. اين نياز در كشور ما به دليل شرايط خاص اين دوره كه تحت تاثير بي ثباتي ارزش ها است (به دليل دوران گذار از سنت به مدرنيته) بيشتر احساس مي شود. اين نوجوانان و خانواده هايشان تا كي بايد از نعمت دريافت مشاوره تخصصي محروم باشند؟ و هزاران تا كي و تا كي ديگر... اينها همه هزينه هايي است كه مي دهيم و باورمان نمي شود كه ايراني همچون پزشك عمومي و قلب و گوارش نياز دارد كه بتواند با دفترچه بيمه اش به مشاور روانشناس مراجعه كند تا به كمك بيمه از جلسات متعدد مشاوره استفاده كند. امروز صحبت از اين است كه طبق طرح هدفمند سازي يارانه ها، بخش بزرگي از يارانه ها صرف تامين اجتماعي خواهد شد. اين بهترين زمان است كه با درخواست مردم، متخصصان و مجلس و با اجابت دولت بتوان بيمه خدمات روانشناختي و مشاوره را هم به ليست خدمات بيمه يي اضافه كرد. پس از سه سال پيگيري مداوم كه شامل جلسات متعدد با مديران وزارتخانه ها و نمايندگان مجلس مي شود، اكنون فعالان اين طرح به صورت جدي خواستار توجه مجلس و دولت به اين موضوع و اختصاص دادن رديف بودجه يي جهت اجرايي شدن آن هستند كه اگر اين اهتمام در دولتمردان ما ايجاد نشود يعني تا همچنان مشغول پرداخت هزينه بي توجهي آن كساني هستيم كه مسوول سلامت جسم و روان مردم هستند كه اين بي توجهي و اين ناآگاهي در مدت اين سه سال بارها و بارها از جانب مديران و نماينده ها ديده شده و مربوط به همان بخش حكايت هايي است كه نقل شان را گذاشتيم براي فرصتي ديگر كه ما سال هاست داريم هزينه نوعي ديدگاه مسلط را پرداخت مي كنيم و آن اين ديدگاه است كه صرفاً با ساختن پل، سد، كارخانه و... فلان پيروزي سياسي و فلان شعار مي توان شادي و دلخوشي را به خانه مردم برد. همه اينها به كنار و در جاي خود صحيح، اما بياييد و ببينيد بخشي از مراجعان مراكز مشاوره را اقشار مرفه جامعه تشكيل مي دهند. لذت بردن از زندگي و طول عمر افراد تابعي از نگرش ها و سبك زندگي و تفكري است كه در پيش دارند و در صورت عدم برخورداري از سبك ها و شناخت هاي سالم اگر داراي بهترين امكانات باشند باز هم از روزهاي خود لذت شايسته را نخواهند برد زيرا اين مسائل نياز به مشاوره و مراقبت تخصصي دارد. ما همچنان در انتظار توقف اين هزينه يي هستيم كه داريم از روزها عمر و فرصت هاي جامعه مان پرداخت مي كنيم. در حال حاضر تلاش هاي گسترده يي براي اجرايي شدن طرح بيمه خدمات روانشناختي و مشاوره در حال انجام است و اخبار مربوط به آن از جانب فعالان طرح مذكور به اطلاع مردم بزرگوار خواهد رسيد.

سيدمحمد مومني

نويسنده: دكتر حسن ملكي
 

خطاهاي 10 گانه همسران جوان

    زوج هاي جوان شباهت زيادي به دانشجوهاي سال اول دانشگاه دارند. آنها تازه مشغول يادگيري خم وچم زندگي مشترك هستند. آگاهي از اشتباهات معمول در اوايل ازدواج مي تواند كمك كند كه مانع بروز مجدد آنها شويم. در پيچ و خم دلدادگي و حرف هاي نگفته جواني، واقعيت هاي يك عمر زندگي دركنار يكديگر، تجربه حوادث تلخ و شيرين و مهارت هاي لازم براي شناخت و تجزيه و تحليل مشكلات زندگي فراموش مي شود. يادآوري چند نكته به همه ما كمك مي كند تا مسافتي دورتر از شروع زندگي مشترك و روياپردازي هاي عاشقانه را مشاهده كنيم.
    
    1- فكر نكردن به فرداي ازدواج: بعضي از همسران جوان آنچنان سرگرم جشن ازدواج مي شوند كه نمي دانند درگير چه مسائلي شده اند. شما متاهل شده ايد. جشن ازدواج شايد سرگرم كننده باشد اما فقط يك روز است. اكنون شما ناچاريد با يكديگر زندگي كنيد، با هم كنار بياييد و تشكيل خانواده دهيد. از برنامه هاي جشن و بازتاب آن، از تماشاي فيلم عروسي تا تجديد خاطرات با دوستان لذت ببريد، اما تمام مدت، تصوير بزرگ تري را در ذهن داشته باشيد.
    
    2- تلاش براي عوض كردن خُلقيات همسر: به احتمال قوي، شما به اين دليل با همسر خود ازدواج كرده ايد كه عاشقش بوده ايد. اگر اين طور باشد، هيچ دليلي وجود ندارد كه او را تغيير دهيد. بدون شك، افراد بالغ به طرز چشمگيري تغيير نمي كنند. پس بهترين اطمينان شما اين است كه همسر خود را قبول كرده و او را به خاطر منحصر به فرد بودنش و تفاوت هايي كه با ديگران دارد، دوست بداريد. تلاش براي عوض كردن همسرتان فقط احساسات او را جريحه دار كرده و زندگي مشترك شما را خراب مي كند.
    
    3- رابطه بد با خانواده همسر: اگر تا اين لحظه به رابطه شما با خانواده همسرتان لطمه وارد شده، دست به هر كاري بزنيد تا رابطه خود با خانواده همسرتان را بهبود ببخشيد. اولين نفري باشيد كه صلح را برقرار مي كند، زيرا هنگام دعواي شما با خانواده همسرتان، تنها كسي كه آزرده خاطر مي شود، همسرتان است كه احساس مي كند بين شما گير افتاده است.
    
    4- مشاجره به جاي گفتگو: پرخاشگري و فرياد زدن وجيغ كشيدن در حل مشكل يا اختلاف نظرها به شما و همسرتان كمكي نمي كند. گفتگوي آرام و منطقي، شما را به پيش خواهد برد. اگر هنگام مجادله با همسرتان، نتوانيد خود را كنترل كنيد، زندگي تان را به مخاطره مي اندازيد. پس هر كاري را كه شامل اين موارد است از استراحت در ميانه بحث تا طلب كمك به وسيله روش هاي درماني انجام دهيد.
    
    5- كوتاه بودن افق ديد: هيچ كس دوست ندارد درباره مسائل سنگيني مثل كنترل مسائل مالي، راه هاي ممكن در صورت بچه دار نشدن و نحوه آمادگي براي اتفاقات پيش بيني نشده اي مثل مرگ، بحث كند. با اين حال اكنون كه متاهل شده ايد چاره اي جز صحبت درباره اين موضوعات نداريد. ازدواج شما به اين مسائل وابسته است. عاقل باشيد و در مورد تمامي اين مسائل با همسر خود صحبت كنيد و درصورت لزوم با ديگران مشاوره داشته باشيد اما آن را ناديده نگيريد. زندگي، تنها تفريح و مهماني و خوشي نيست. درخود توانايي پذيرش مشكلات بزرگ تر را داشته باشيد.
    
    6- دعواهاي بيهوده: هر انسان متاهلي با همسر خود بر سر مسائلي بحث مي كند، از باز گذاشتن سر خميردندان تا آويزان كردن لباس روي دستگيره در كه در نظر ديگران بي معني است. بحث هاي خود را براي مسائل مهم تري نگه داريد. اين دلخوري ها را به حال خود بگذاريد. به راستي اگر تنها اشتباه همسر شما انداختن جوراب هاي كثيف روي زمين است، بايد خودتان را خوش شانس بدانيد.
    
    7- حسادت: همسرتان شما را براي زندگي انتخاب كرده است. حسادت باعث اتلاف وقت شده و موجب اهانت به همسرتان مي شود كه تصور مي كند شما به او اعتماد نداريد. اگر او هميشه قابل اعتماد بوده است، نبايد با حسادت خود حتي براي او ايجاد مزاحمت كنيد. اين كار مي تواند سمي در رابطه شما با همسرتان باشد.
    
    8- زندگي كردن مانند مجردها: اكنون زمان آن رسيده كه بزرگ شويد. گردش شبانه رفتن با دوستان، زماني اشكال نداشت كه مجرد بوديد و هيچ كس در منزل منتظر شما نبود. به عنوان يك فرد متاهل، انجام بعضي كارها شايسته نيست. شما مي دانيد درست و غلط چيست، پس كار درست را انجام دهيد.
    
    9- غرور در زندگي مشترك: زن يا شوهري كه بعد از هر مشاجره بر عذرخواهي اصرار دارد، هميشه برنده است و كسي كه مهر و محبت همسر خود را انكار مي كند، هيچ كار مفيدي براي زندگي مشترك شان انجام نمي دهد. او اجازه مي دهد غرور و روش هاي حل مشكلات و عشق و علاقه او، به همسرش راه پيدا كند و رابطه آنها به نتيجه برسد. بايد ملايم تر باشيد و راهي پيدا كنيد كه مسئوليت اعمال خود را به گردن بگيريد.
    
    10- با هم نبودن: بايد مانند يك گل از زندگي مشترك خود مراقبت كنيد. گل، بدون آب، نور خورشيد و مراقبت هرگز رشد نخواهد كرد. بنابراين، بايد برنامه ريزي كنيد تا مدت زمان بيشتري را در كنار همسر خود باشيد.
    
    نكاتي كه لازم است مردها بدانند
    1- طوري رفتار كنيد كه زن بداند وجودش حتماً لازم است، زيرا اگر اين كار را نكنيد افكارش او را به جايي مي كشاند كه فكر مي كند وجودش غير ضروري است و شما وي را با چهارچوب دَر يكي مي بينيد. زن ها دوست ندارند با ريسكي كه مي كنند زندگي شان از هم بپاشد و تنها مردان هستند كه اين اطمينان را در آنها به وجود مي آورند. 2- اجازه بدهيد كه زن ها استقلال شان را حفظ كرده تا بتوانند از ايده هايشان استفاده كنند. باور كنيد شما بايد اين اطمينان را به آنها بدهيد. 3- فكر نكنيد نظر يك زن نمي تواند چاره ساز باشد، اين افكار قديمي را دور بريزند. نظر او را بپذيريد و به آن فكر كنيد. 4- آقايان! لطف كنيد بدانيد زن ها اگر موفقيتي به دست مي آورند سريعاً آن را با شما تقسيم مي كنند. پس نگران نباشيد. 5- او را تنها نگذاريد. به زن خود اطمينان بدهيد حتي اگر مي خواهد كره زمين را هم منفجر كند شما با او خواهيد بود. بگذاريد امتحان كند. 6- آقايان! بدانيد اگر بتوانيد ترس عدم موفقيت را در همسرتان از بين ببريد بهترين همسر دنيا مي شويد، باور كنيد چيزي جز قدرشناسي به دست نمي آوريد. 7- آقايان!در صورت شكست همسرتان به وي آرامش بدهيد نه اينكه پتكي بشويد و بر سرش فرود بيائيد . همان طور كه در موفقيت هايش صورتحساب جلويش مي گذاريد در شكست هايش هم بفرماييد حساب كنيد.8- افكارتان را تحميل نكنيد. واقعاً دليلي ندارد چون شما مرد هستيد نظرتان قابل اجرا باشد. 9- بدانيد قدرت و اعتماد به نفس مرد به علاوه سنجش و دورنگري زن، اعتدال در زندگي مشترك را تضمين مي كند.

عصبانی بشويد، برای شما خوب است!!
 

   محققان مي گويند عصبانيت آن طور كه تا به حال تصور مي كرديم، براي سلامتي فقط ضرر ندارد، بلكه فايده هايي هم دارد. تازه ترين مطالعات نشان داده آنها كه خشم خود را سركوب نمي كنند و مي آموزند كه آن را به شكل مناسبي بيان كنند، اعتماد به نفس بيشتري در درازمدت پيدا مي كنند و همين سبب پيشرفت شغلي شان مي شود. بر اساس اين مطالعه كه در دانشگاه هاروارد انجام شده، مشخص شد آنها كه علت اصلي خشم شان را با انفجار عصبانيت، فرومي خورند و بيان نمي كنند 3 برابر بيشتر از سايرين احتمال دارد كه در موقعيت شغلي خود بمانند و پيشرفت نكنند. البته اين محققان توصيه نمي كنند كه آتش خشم تان را هرجا و هر طور كه پيش آمد، بر سر ديگران فروبريزيد. آنها مي گويند عصبانيت در صورتي مي تواند حاوي چنين جنبه مثبتي براي زندگي انسان باشد كه تحت كنترل او باقي بماند و به اصطلاح، از دستش در نرود! پيش از اين مطالعات زيادي انجام شده بودند كه همگي از نقش منفي عصبانيت و بداخلاقي بر سلامت جسمي و رواني خبر داده بودند. به عنوان مثال، چند هفته گذشته، نتايج مطالعه محققان دانشگاه ييل منتشر شد كه نشان مي داد عصبانيت به صورت مزمن در بيماران قلبي مي تواند احتمال بروز حمله مجدد را در آنها افزايش دهد.
    
    سركوب عصبانيت يا مديريت آن؟ 
    محققان هنوز هم بر نقش منفي خشمگين شدن، به صورت مكرر، تاكيد دارند. با اين حال آنها معتقدند كه نبايد براي جلوگيري از انفجار خشم خود، علت را به طور كلي نفي كنيد و با جملات مثبت و توخالي، خود را از واقعيت موجود، هرچند تلخ و ناگوار، دور نگه داريد. آنها مي گويند ضمن اين كه بايد بياموزيد كه واكنش هاي خود را نسبت به موضوعات آزاردهنده كنترل كنيد، بايد خودتان را طوري تربيت كنيد كه بتوانيد در موقع مناسب، از حق خود هم دفاع كنيد و نظرات مخالف خود را، حتي در برابر مقام مافوق اداري تان، با صراحت و البته به شيوه موثر، بيان كنيد. به اين ترتيب، علاوه بر مهارت "مديريت عصبانيت" به مهارت جرات ورزي هم دست پيدا كرده ايد. به اين ترتيب محققان روان پزشكي، به خصوص روان پزشكي شغلي، به طور مشخص تاكيد مي كنند كه مي توان از احساسات و عواطف منفي هم، براي رشد و بهبود سلامت روان به خوبي بهره برد.

منبع: روزنامه ی آفتاب یزد

كلاس اولي ها از چه مي ترسند؟

چه كنيم تا كودك از رفتن به مدرسه، نهراسد؟



با شروع سال تحصيلي، فكر آمادگي براي مدرسه رفتن و مهيا كردن وسايل آموزشي اعم از كتاب، قلم و دفتر، ذهن تمام آموزگاران و دانش آموزان و والدين را به خود مشغول كرده است. كساني كه پا به كلاس هاي بالاتر مي گذارند با ذهني آماده از فضاي مكاني كه مي خواهند به آن وارد شوند تپش قلب از سر ذوق براي ديدن دوستان دارند و صورت هاي گل انداخته از خاطراتي كه يك سال تحصيلي بايد آن را بسازند...
    اما كلاس اولي ها چه مي كنند؟ به نظر، حتي معلمان نيز دلشوره اي شيرين دارند، چه رسد به دانش آموزان و خانواده هايشان... كلاس اولي ها هميشه ذوقي آميخته با تشويش و نگراني دارند اگر چه ورود به پيش دبستاني، آنها را كمي آماده كرده است اما نظم و تكليف مدرسه چيز ديگري است. شايد برخي اصلابه پيش دبستاني نرفته باشند.
    
    به راستي چرا انسان از ندانسته هايش مي ترسد؟
    همه ما مي دانيم كه نوزاد انسان ضعيف ترين نوزادان در ميان جانداران است. به همين دليل براي ادامه حيات به كمك والدين خود بسيار نيازمند است. نوزاد انسان از بدو تولد براي تامين غذا، گرما و به طور كلي تمامي نيازهاي اوليه به محبت و توجه والدين خود وابسته است. اين وابستگي، ارتباطي عاطفي را بين او و متعلقاتش به وجود مي آورد. ارتباط كودك با والدين بخصوص مادر، نحوه تعامل آنها با يكديگر سبب به وجود آمدن احساسي به نام “ دلبستگي” در ميان آنها مي شود. اين دلبستگي در دنياي روانشناسي و در اين عرصه به دو دسته تقسيم مي شود؛ دلبستگي بهنجار و دلبستگي نابهنجار. دلبستگي بهنجار ميان كودك و مادر براي رشد سالم كودك بسيار مهم است. به عقيده دانشمندان دلبستگي زماني به وجود مي آيد كه رابطه گرم، صميمانه و پايا بين مادر و كودك ايجاد شود. اين رابطه براي مادر و كودك رضايت بخش و لذت آور است. كودكان شيرخوار تا سي و دوهفتگي بعد از تولد، غريبه را تشخيص مي دهند و با نزديك شدن افراد بيگانه، گريه كرده و خود را به مادر مي جسبانند. اين حالت كه اضطراب بيگانه ناميده مي شود در حدود سن هشت تا شانزده ماهگي به شكل جديد تر خود را نشان مي دهد. در اين سن جدايي از موضوع دلبستگي كه مادر و يا جانشين اوست موجب اضطراب كودك مي شود.
    زماني كه كودك، خيزيدن و دور شدن را ياد مي گيرد، دوست دارد با حركت در محيط پيرامون خود كنجكاوي اش را ارضاء كند اما مرتبا بر مي گردد و به مادر خود نگاه مي كند و گاهي براي كسب اطمينان، خود را به او مي رساند. دلبستگي سبب ايجاد حس امنيت براي كودك مي شود. اما اضطراب جدايي معمولادر سن سه سالگي از بين مي رود و كودك در غياب مادر مي تواند به فعاليت ادامه دهد. اين فرايند در صورتي اتفاق مي افتد كه مراحل دلبستگي بهنجار بوده و به اصطلاح دلبستگي ايمن باشد. كودكاني كه موفق به كسب دلبستگي ايمن مي شوند، معمولاكودكاني هستند كه در هنگام نياز، مادرشان به كمك آنها شتافته، به او توجه نشان داده، او را در آغوش گرفته، لمس كرده و تماس جسمي برقرار كرده باشد و به طور كلي نسبت به سيگنال كودك، واكنش حساس داشته باشد و او را رها نكرده و غيبت هاي طولاني نداشته باشد و صد البته زمان با هم بودن مادر و كودك، فرصت هايي فعال، شاد و لذت بخش را به وجود آورده باشد.
    اين گونه كودكان به والدين خود اعتماد و اطمينان پيدا مي كنند. مي دانند كه حتي اگر براي مدتي حضور فيزيكي نداشته باشند بزودي بازمي گردند. والدين اين كودكان محيط بيرون را ترسناك جلوه نمي دهند و كودك را تاحد لزوم آزاد گذاشته تا محيط را كشف كنند، كنجكاوي نموده و با ديگران ارتباط برقرار سازند. با پيشرفت رشد كودك، اعتماد به نفس او بيشتر مي شود و در هنگام مواجهه با موقعيت هاي نا آشنا و يا افراد غريبه به تطابق اجتماعي خوبي دست پيدا مي كند.
    اما كودكان با سبك دلبستگي نا ايمن، هميشه نگران از دست دادن والدين خود هستند. هنگام جدايي از آنها به طرز شديدي آشفته مي شوند و زمان بازگشت آنها نيز نمي توانند با والدين، ارتباط و تعامل سازنده و گرمي برقرار سازند. پژوهش ها نشان مي دهد الگوي دلبستگي اوليه، با نحوه كنار آمدن كودك با تجربه هاي چند سال بعد هم ارتباط دارد. كودكان ايمن آمادگي بيشتري براي روبرو شدن با تجارب و روابط جديد دارند و در فعاليت هاي گروهي با بچه ها بيشتر پيشقدم بوده و فعالانه شركت مي كنند. همچنين كودكاني كه پدرانشان در مراقبت از آنها نقش فعالانه تري داشته باشند وقتي در محيط جديد و يا در كنار افراد غريبه قرار مي گيرند كمتر ناراحت مي شوند و به هنگام جدايي از والدين به مدت كمتري واكنش گريه از خود نشان مي دهند. اما كودكاني كه بيشترين مراقبت آنها را مادر به تنهايي به عهده دارد بيشتر دچار تنش مي شوند. داشتن بيشتر از يك مراقب به كودك كمك مي كند تا با فشار رواني حاصل از جدايي، آسانتر سازگار شود. از همين روست كه كودكاني كه گاهي توسط افراد ديگري غير از مادر مراقبت مي شوند يا به تدريج در موسسه هاي آموزشي و مهدهاي كودك حضور داشته اند راحت تر با محيط مدرسه خو مي گيرند.
    
    چرا برخي از كودكان از مدرسه مي ترسند؟
    براي برخي از كودكان تطابق با محيط مدرسه دشوار است و روزها و هفته هاي اول مهر با بازگشايي مدارس شاهد كودكان كلاس اولي هستيم كه گريه كنان به مدرسه مي روند و يا نمي خواهند از مادرشان جدا شوند. در حقيقت بسياري از اين كودكان از مدرسه نمي ترسند بلكه ازجدايي والدين شان هراس دارند. وقتي از اين كودكان دليل ترس شان پرسيده مي شود ممكن است ترس از گم شدن و يا نيافتن هميشگي والدين شان را مطرح كنند. در برخي از موارد ممكن است بترسند خود يا والدين شان دچار حادثه شوند. چنين كودكاني علائمي مانند استفراغ، حالت تهوع، سردرد، دردهاي شكمي و ضربان تند قلب را نشان مي دهند. اين كودكان مي ترسند مبادا وقتي كه به مدرسه مي روند چيز ترسناكي را تجربه كنند و در ساعات نبودشان در منزل بلايي سر خود يا والدين شان بيايد. والدين اين كودكان معمولااشخاص مضطرب و نگراني هستند كه كودك را مثل يك همدم در خانه نگه مي دارند. اجازه كشف محيط را به كودكان شان نداده و يا آنها را از هرچيز خارج از خانه وهر شخص بيگانه اي ترسانده اند. در بسياري ازمواردشنيده هاي اين كودكان پر است از خاطرات تلخ و ترسناك و دردناك از مدرسه و از معلم ها و...
    
    چه كنيم تا در كودك براي رفتن به مدرسه، آمادگي هاي لازم ايجاد شود؟انتظار نداشته باشيد كودك به راحتي و خيلي سريع با محيط و افراد جديد خو بگيرد. بسياري از كودكان بويژه كودكاني كه قبلاتجربه جدايي از والدين را نداشته و در محيط هاي تقريبا رسمي مثل مهد كودك يا كلاس هاي آموزشي شركت نكرده اند و يا كودكاني كه تجربه تلخ جدايي از والدين را به صورت دردناك و طولاني داشته اند، در ابتداي مدرسه دچار اضطراب مي شوند. چه بايد كرد؟

    1- براي جلوگيري از بروز چنين حسي بايد از گفتن نكات منفي راجع به مدرسه و معلمان و مربيان حتي به صورت خنده و شوخي جدا خودداري كنيد. به ديگران هم اجازه ندهيد خاطرات دردناك خود از مدرسه را بازگو كنند2 - هيچ وقت كودك را براي ترغيب به انجام دادن تكاليفش از معلم نترسانيد3 - بهتر است قبل از شروع مدرسه، كودك را به مدرسه برده و او را با محيط آشنا كنيد4 - كودك خود را براي بودن در جمع همسالان، بازي هاي گروهي وشركت در جشن هاي كودكان عادت دهيد5 - قبل از ورود به مدرسه، آموزش هاي لازم را ارائه داده و مسئوليت هاي هر چند كوچك را به او بسپاريد6 - در طول زمان هاي قبل از مدرسه، شعر و سرود كودكانه به او آموزش دهيد تا بتواند در روزهاي اول مدرسه در كلاس، آنها را بخواند و از اينكه چيزهايي بلد است احساس موفقيت كند و توجه همشاگردي ها و معلمش را جلب كند7 - كودك را با كتاب مونس كرده و او را به خواندن يا گوش سپردن به داستان ها و مطالب كتاب علاقه مند سازيد8 - با ترفند هاي مختلف، اسم رنگ ها و شمارش اعداد را به او بياموزيد9 - براي كودك خود قصه بگوييد. كودك بايد بتواند از داستان ها لذت برده و به آنها گوش دهد10 - تلفظ ، بيان و ساختن جمله هاي او را به روش مناسب و غير مستقيم تصحيح كنيد. تلفظ ناصحيح كلمات سبب مي شود كودكان ديگر او را مسخره كنند و از مدرسه فراري شود11 - به او ياد دهيد كارهاي شخصي خود مثل بستن تكمه لباس، زي‘ كاپشن، پوشيدن كفش و شستن دست و صورت و... را به تنهايي انجام دهد. در بسياري مواقع ندانستن همين اعمال ساده سبب اضطراب كودك در مدرسه مي شود12 - طرز صحيح مداد در دست گرفتن و رسم خطوط راست و منحني و كج را به او بياموزيد. امروزه بلد نبودن اين كارها براي يك كودك كلاس اولي قابل قبول نيست13 - سعي كنيد فعاليت هايي را كه نياز به تمركز و توجه دارد در قالب بازي ها با او تمرين كنيد14 - صبور باشيد، خشم شما سبب مي شود كودك اعتماد به نفس خود را از دست بدهد و تاثير منفي در فعاليت مدرسه او بگذارد.
    
    روزهاي اول بردن كودك به مدرسه چه كارهايي انجام دهيم؟
    بهتر است مادران، شب قبل، آرامش خود را حفظ كنند زيرا در بسياري از واقع مادران مضطرب، نگراني خود را به كودكان شان انتقال مي دهند. روزهاي اول مدرسه را براي كودك خوشايند و مطبوع سازيد. جشن ورود به مدسه و دادن هديه به او سبب مي شود كودك خاطره خوشي از مدرسه داشته باشد. حتي در صورت امكان مي توانيد از ساير كودكان بخواهيد در منزل شما مهمان باشند. وقتي كودك را درمدرسه به معلمان سپرديد آرام آرام و با اطمينان از او جدا شويد و به او اطمينان دهيد كه بازخواهيد گشت. غيبت ناگهاني شما مي تواند براي او ناراحت كننده و اضطراب آور باشد. خوب است براي خداحافظي، روشي جديد را ابداع كنيد. اين نوع خداحافظي مي تواند يك شعر يا آواز، طرز جديدي از درآغوش گرفتن يا حركات خاص نمادين باشد. در حياط مدرسه براي كودك خود دوستي پيدا كنيد كه حتي الامكان در نزديكي منزل شما زندگي كند و يا آشناي قديمي شما باشد. زمان دقيق رسانيدن و آوردن كودك از مدرسه را به دقت رعايت كنيد زيرا وقت شناسي براي كودك به مفهوم قابل اعتماد بودن است. با هماهنگي كادر مدرسه اجازه دهيد بچه ها در روزهاي اول يا بعدا در روزهاي خاصي، اسباب بازي دوست داشتني خود را به مدرسه بياورند. بهتر است والدين، دانش آموزان كلاس اولي را به يافتن دوستان جديد در مدرسه تشويق كنند. برنامه هايي ترتيب دهند كه دوستان همكلاسي او به خانه بيايند و با هم بازي كنند. حتي اگر راه منزل دوستان از هم دور است، داشتن اين برنامه ها به سختي راه مي ارزد. والدين نبايد فراموش كنند كه در حد توان كودك بايد از او انتظار داشت. اهدافي كوتاه مدت و در دسترس براي كودكان ترسيم كنيد نه اينكه آرزوهاي بلند مدت خود را در آنها بجوييد. يكي از ضعف هاي بچه گانه اين است كه كودكان عادت دارند به خاطر اشتباهات و ضعف ها يكديگر را مورد شماتت و تمسخر قرار دهند. والدين فهيم و آگاه با رفتار خويش به كودكان مي آموزند كه احتياجي نيست از ديگران خجالت بكشند. از طرف ديگر آنها به كودكان خويش آموزش مي دهند كه هيچ گاه ديگران را مسخره نكنند و از مسخره شدن نترسند. مادر مهربان و امروزي با كودك صحبت مي كند، او را تشويق مي كند كه اتفاقات مدرسه را برايش بازگو كند. از طرفي با علاقه به سخنان او گوش مي دهد و با او ارتباط چشمي برقرار مي كند. يكي از نتايج بسيار خوب گوش دادن به صحبت هاي كودك اين است كه مسائل مورد علاقه يا ناخوشايند او در مدرسه روشن مي شود. با بررسي آنها در صورت لزوم مي توان مربيان يا مشاوران را آگاه كرد و در رفع مشكلات، زودتر اقدامات اصلي را انجام داد. وفتي كودك از مدرسه بازمي گردد نياز به بازي دارد. مدرسه رفتن او را بهانه اي براي بازي نكردنش قرار ندهيد، بلكه زمان را مقتضي دانسته و با او نه تنها بازي بلكه بخنديد و جنب و جوش كنيد. در فواصل زماني معين به مدرسه كودك سر بزنيد. با معلم او مشورت كنيد و در جلسات انجمن اولياء و مربيان شركت فعال داشته باشيد. كودكان آن دسته از والدين كه حضور پر رنگي در مدرسه دارند از اعتماد به نفس بالايي برخوردارند. نكته اي كه مادران نبايد هرگز فراموش كنند اين است كه دانش آموز كلاس اولي را در كنار ساير دوستان با الفاظ و حركات تنبيه نكنند و آنها را براي مسائل كودكانه اي كه بينشان پيش مي آيد مورد شماتت قرار ندهند.
    در باره اشتباهات يا كاستي هاي كودك در منزل يا نقاط ضعف او تا جايي كه مي توانند با معلمش صحبت گلايه آميز نداشته باشند تا تصويري نامطلوب در ذهن معلم ترسيم نشود. به جاي آن تمام نقاط قوت و استعدادهاي او را براي معلم باز گو كنند تا او هم با توجه به آنها، راه هاي ارتقاء و پرورش استعدادهاي دانش آموزان را در پيش بگيرد.

نويسنده: منيره غلامي توكلي

برای آموزش زندگی کردن (نه زنده بودن!) متولیان آموزشی

کشور چه کرده اند؟

کدام درس در مدارس ما بیشتر اهمیت دارد؟!

  آثار مثبت نگری


پرسش:
    خوش بيني و مثبت نگري چه آثار و فوايدي در زندگي فردي و اجتماعي انسان دارد؟
    
    پاسخ:
    يكي از آفات جوامع انساني، وجود بدبيني و نگاه بدبينانه آحاد جامعه نسبت به يكديگر است كه موجب سلب اعتماد و از هم گسيختن وحدت و انسجام ملي مي گردد. بنابراين بايد رويكرد خوش بينانه و مثبت نگري را در جامعه تقويت كرد و از آثار و كاركرد آن استفاده نمود.
    
    آثار مثبت نگري
    خوش بيني و مثبت انديشي آثار و پي آمدهاي فراواني دارد كه مهم ترين آنها عبارت اند از:
    1-امنيت فكري: يكي از عوامل اضطراب و ناآرامي، بدبيني است، اما با خوش بيني و اعتمادورزي، ترس دروني زايل مي گردد و آرامش جايگزين آن مي شود. امام علي عليه السلام مي فرمايد:
    حسن الظن راحه القلب و سلامه الدين؛ (غررالحكم و دررالكلم، ج5، ص244)
    خوش بيني، مايه آرامش قلب و سلامت دين است.
    2-غم زدايي: يكي از آثار سازنده مثبت انديشي، زدودن غبار غم و اندوه از صفحه دل است. امام علي عليه السلام مي فرمايد:
    حسن الظن يخفف الهم؛
    (همان ج3 ص 583)
    خوش بيني، اندوه را سبك مي كند.
    3-محبت زايي: مثبت نگري، در ايجاد محبت نقش اساسي دارد. امام علي
    عليه السلام مي فرمايد:
    من حسن ظنه بالناس حاز منهم المحبه ؛ (غررالحكم و دررالكلم، ج5، ص973)
    كسي كه به مردم خوش گمان باشد، محبت آنها را به سوي خود جلب خواهد كرد.
    4- پيش گيري از گناه: بدبيني، هم خود گناه است و هم عامل بعضي از گناهان، مانند: غيبت، تهمت، تجسس و... مي باشد؛ اما خوش بيني مصونيت از گناه ايجاد مي كند. امام علي عليه السلام مي فرمايد:
    حسن الظن ينجي من تقلد الاثم؛
    (همان، ج3، ص093)
    خوش گماني، پيرو گناه را نجات مي بخشد.
    5-سلامت روان: اگر افراد در برخوردهاي خود خوش بين باشند، گفتار و رفتار ديگران را خوب تفسير مي كنند و كمتر دچار
    سوء تفاهم هايي مي گردند كه زمينه را براي بروز درگيري و تنش فراهم مي نمايند. در فضاي بدگماني، رفتارها و گفتارها به گونه اي خاص تفسير مي شوند؛ مثلااحترام گزاردن به ديگران به چاپلوسي و تملق ، سكوت به
    مخفي كاري، حرف زدن ملايم به بي اعتنايي و سردي، قاطعيت به استبداد، صراحت به پررويي، صداقت به ساده لوحي و صميميت به خود شيريني تفسير مي شود.
    6- شادي و نشاط: اگر بپذيريم آن چه مايه خوش بختي و شادي انسان مي شود درون اوست، نه عوامل بيروني، ارتباط بين نگرش خوش بينانه و شادكامي، روشن مي گردد. روان شناسان، شادي را احساس مثبتي مي دانند كه از حس ارضا و پيروزي به دست آمده است. (ابوالفضل طريقه دار، شرع و شادي، ص42)
    7. شكيبايي: به نظر روان شناسان، هر اندازه والانس هاي مثبت قوي باشد تحمل شدايد و ناكامي آسان تر مي گردد. اشياء و امور يا موقعيت هايي كه جنبه داعيه دارند، داراي والانس مثبت و اشياء و اموري كه دفع كننده اند، والانس منفي دارند. (اصول روان شناسي، ترجمه ساعتچي، ج1 ص 954)
     
 

تربيت در مدارس ما ناشناخته است

منبع: روزنامه ی ایران شماره ی 4259

عذابی كه از  پرخاشگری  می كشيم

نگاهي گذرا به پديده پرخاشگري و بددهني در فرزندان

پرخاشگري و بددهني كودكان يكي از مهمترين موضوعات قابل بررسي در روانشناسي به شمار مي رود. پديده اي كه بسياري از خانواده ها را در سراسر جهان آزار مي دهد. در انگلستان يكي از مشكلات معلم ها در كلاس درس به ويژه مقاطع پائين، پرخاشگري دانش آموزان و حتي در برخي موارد كتك خوردن آنها از كودكان و نوجوانان است. اين مشكل در روسيه نيز كم و بيش به شكل حادي وجود دارد تا آنجا كه چندي پيش پليس اين كشور موظف به دستگيري نوجوانان بددهن در خيابان ها و اماكن عمومي شهر شد. شايد شما هم به نحوي با اين موضوع دست به گريبان باشيد. از پرخاشگري مدام كودكان خود آزرده و مستاصل شده ايد و يا با وجود رعايت ادب فرزندانتان، بددهني و پرخاشگري كودكان و نوجوانان ديگر در معابر و اماكن عمومي شما را رنج مي دهد.
    با اين پديده چگونه مي توان مبارزه كرد و ريشه هاي آن كجاست؛ خانواده، مدرسه، گروه همسالان و يا رسانه هاي جمعي؟ كدام يك در بروز چنين رفتاري و يا تعديل آن نقش عمده را بازي مي كنند. يك شهروند دراين باره مي گويد:
    «خدا را شكر مي كنم كه بچه هاي من بسيار با ادب و خوش اخلاق هستند هرچند گاهي صبر و تحمل خود را از دست مي دهند كه فكر مي كنم دليل آن را هم در خيلي چيزها مي شود رديابي كرد؛ از تغذيه گرفته تا شكاف طبقاتي كه مخصوصاً نوجوانان را خيلي اذيت مي كند. آنها معمولاً چيزي بر زبان نمي آورند اما به روحيه اي مي رسند كه ممكن است گاهي به صورت پرخاش در خانواده يا مدرسه بروز پيدا كند با اين همه چيزي كه مرا بيشتر عذاب مي دهد معابر عمومي است. گاهي از طرز حرف زدن بچه ها خجالت مي كشم. البته خب اين موضوع چندان فراگير نيست ولي خيلي ها را هم مي بينيم كه به بدترين شكل ممكن حرف مي زنند. حرف هاي ركيك را بلند بلند رد و بدل مي كنند و گوش شان هم بدهكار موقعيت نيست و يا شايد تشخيصي در اين زمينه ندارند. آنها به همين وضعيت بزرگ مي شوند و وقتي هم جوان رشيدي شدند مي بينيم كه مشكل در وجودشان عميق تر شده است.»
    همانطور كه عنوان شد ريشه عمده انواع پرخاشگري و بددهني را بايد در سال هاي كودكي و در زمان فرايند اجتماعي شدن جست و جو كرد. روانشناسان مي گويند: «پرخاشگري رفتاري است که به ديگران آسيب مي رساند يا بالقوه مي تواند آسيب برساند. پرخاشگري ممکن است بدني باشد مثل سيلي يا مشت زدن – لگد زدن – گاززدن و يا لفظي باشد همچون فرياد زدن و رنجاندن. در عين حال پرخاشگري ممكن است به صورت تجاوز به حقوق ديگران نيز بروز پيدا كند مثل چيزي را به زور گرفتن و...» متخصصين مي گويند نقطه قوت اين تعريف عيني بودن آن است در عين حال كه ممكن است شامل بسياري از رفتارهايي نيز شود که به طور معمول پرخاشگري محسوب نمي شوند. بنابراين اين رفتار را در تعاريف ديگري به درجات مختلف و نحوه بروز آن تقسيم بندي مي كنند كه در برخي درجات زودگذر بوده و نمي تواند محل نگراني عميقي براي والدين باشد اما در صورت ماندگاري و پايداري يك رفتار پرخاشگرانه حتماً بايد به پزشك و روانشناس مراجعه كرد.
    يكي از نكات مهم در بررسي اين رفتار آن است كه متخصصين مي گويند رفتار پرخاشگرانه را بايد از جرات ورزي متمايز دانست. جرات ورزي و دفاع از حقوق يا متعلقات مانند ممانعت کودک از اين که کسي به اسباب بازي اش دست بزند يا بيان اميال و آرزوها را در بر مي گيرد با پرخاشگري متفاوت است. مردم معمولاً كودك و يا شخص با جرات را پرخاشگر مي دانند، در صورتي که کسي که از حق خود دفاع مي کند با جرات است نه پرخاشگر. در رفتار پرخاشگرانه قصد و نيت اصلي آسيب رساندن و يا حداقل فكر كردن به اين كار است در حالي كه در بسياري از موارد كودكان بدون چنين قصدي مبادرت به پرخاش يا بروز عصبانيت مي كنند كه پرخاشگري وسيله اي از آن جمله است. روانشناسان در اين باره مي گويند: «پرخاشگري وسيله اي رفتاري است در جهت رسيدن به هدفي اما پرخاشگري خصمانه رفتاري است در جهت آسيب رساندن به ديگران، بيشتر پرخاشگري هاي بين کودکان کوچک از نوع «وسيله اي» است. اين نوع پرخاشگري به خاطر متعلقات بروز پيدا مي كند به اين معني كه کودکان از يکديگر اسباب بازي مي قاپند، يکديگر را هل مي دهند تا به اسباب بازي که مي خواهند بازي کنند دست يابند و در اين بين به ندرت اتفاق مي افتد که کودکان بخواهند به کسي آسيب برسانند يا از روي عصبانيت دست به پرخاشگري بزنند. کودکان در ۱۲ ماهگي وقتي با هم هستند شروع به ابراز رفتار پرخاشگرانه وسيله اي مي کنند يعني رفتار پرخاشگرانه آنان غالباً به خاطر اسباب بازي و متعلقات ديگر است و در ارتباط با همسالان ابراز مي شود. کودکان گاهي اوقات به والدين و کودکان بزرگتر حمله ور مي شوند، ولي اين گونه پرخاشگري در مقايسه با پرخاشگري با همسالان، نسبتاً نادر است. کودکان همچنان که به سال هاي پيش از مدرسه و مدرسه نزديک مي شوند، کمتر دست به اعمال پرخاشگرانه مي زنند و در نوع پرخاشگري آنان هم تغييراتي ايجاد مي شود. يعني وقتي که پرخاشگري ابراز مي شود غالباً خصمانه است و کمتر «وسيله اي» است. به اين معنا که کودکان براي به دست آوردن هدف هاي وسيله اي کمتر مستقيماً از حربه هاي جسماني استفاده مي کنند؛ ولي وقتي که به کسي حمله لفظي يا بدني مي کنند بيشتر امکان دارد که با قصدي خصمانه اين کار را کرده باشند.»
    بعضي از مطالعات نشان مي دهد که ثبات پرخاشگري دخترها در طول زمان کمتر از پسرهاست و چند تحقيق ديگر نشان داده است که دخترها و پسرها از اين لحاظ تفاوتي ندارند. البته کودکان به هنگامي که با وقايع تنش زا مثل جدايي پدر و مادر يا به دنيا آمدن کودکي جديد رو به رو مي شوند بيشتر پرخاشگر مي شوند، ولي پرخاشگري شديد که بيش از چند ماه به طول انجامد غالباً حاکي از تداوم داشتن اين الگوي رفتاري است. به اعتقاد روانشناسان پرخاشگري در حد معمول کمتر جاي نگراني دارد. به خصوص در سال هاي پيش از مدرسه. شايد اين اندازه پرخاشگري صرفاً نشان دهنده اين باشد که کودک مي خواهد انواع مختلف کنش متقابل اجتماعي را بيازمايد. با اين همه تحقيقات نشان مي دهد تفاوت هاي زيادي در اين زمينه ميان دختران و پسران وجود دارد و پسرها معمولاً پرخاشگرتر از دخترها هستند. اين تفاوت در غالب فرهنگ ها و تقريباً در همه سنين و نيز در غالب حيوانات ديده مي شود. پسرها بيش از دخترها پرخاشگري بدني و لفظي دارند. از سال دوم زندگي اين تفاوت ها آشکار مي شود. براساس مطالعات مشاهده اي در مورد کودکان نوپاي بين سنين ۱ تا ۲ سال تفاوت هاي جنسيتي از لحاظ تعداد پرخاشگري بعد از ۱۸ ماهگي ظاهر مي شود و قبل از آن اثري از آن نيست. پسرها به خصوص وقتي که كسي مزاحم کارهايشان مي شود تلافي مي کنند.
    روانشناسان، خانواده، مدرسه، هم گروه دوستان و رسانه ها را هر يك به نوبه خود عامل تثبيت، بروز و يا تعديل كننده اين ناهنجاري مي دانند. چهار نهاد مهم اجتماعي كه مي توانند با پنبه كردن رشته هاي يكديگر و خنثي سازي جنبه هاي مثبت ديگري اين ويژگي را تقويت كنند. خانواده دوست ندارد بچه هاي بددهني تربيت كند اما گروه دوستان و همسالان اين خواسته را نقش برآب مي كنند و يا بالعكس خانواده ها خواسته يا ناخواسته چنين روحيه اي را در فرزندان پرورش مي دهند. به عنوان مثال ممكن است برخي خانواده ها به فرزندان آموزش دهند كه براي احقاق حق خود ميان دوستان يا در مدرسه از كتك كاري و ناسزا گويي ترسي نداشته باشند و مثل يك بزدل ترسو همه چيز را به عهده والدين و اولياي مدرسه واگذار نكنند. مدرسه ممكن است ظاهراً سعي در تعديل و تصحيح چنين رفتاري داشته باشد اما اين امكان نيز وجود دارد كه ناخواسته محيطي براي بروز هرچه بيشتر آن به وجود آورد.
    متخصصين مي گويند بروز رفتار پرخاشگرانه اغلب به نوع ادراك فرد پرخاشجو از رفتار ديگران بستگي دارد. کودکان در مورد پرخاشگري ديگران برحسب اين که آن را عمدي يا تصادفي بدانند قضاوت هاي متفاوتي مي کنند. تحقيقي که پسرهاي بسيار پرخاشگر را با پسرهاي غير پرخاشگر مقايسه مي کند نشان مي دهد که پسرهاي پرخاشگر احتمالاً از مقاصد ديگران، درکي متفاوت از پسرهاي غير پرخاشگر دارند. براساس درجه بندي معلمان و همسالان تعدادي از پسرها در کلاس هاي دوم و چهارم به عنوان بسيار پرخاشگر يا غير پرخاشگر طبقه بندي شدند. سپس اين عده در موقعيتي آزمايشي مشاهده شدند که به آنان براي جور کردن قطعات پازل جايزه اي تعلق مي گرفت. قرار بر اين شد که وقتي قسمتي از پازل کامل شد پسر بچه ديگري که همدست آزمايشگر بود آن را به هم بزند. در حالت اول، پسر بچه آن را عمداً به هم زد، در حالت دوم، طوري به هم زد که تصادفي جلوه کند و در حالت سوم انگيزه هاي پسر بچه مبهم بود. کودکان مورد آزمايش اين امکان را داشتند که با خراب کردن پازل اين کودک «تلافي» کنند. هر دو گروه کودکان پرخاشگر و غير پرخاشگر وقتي که احساس کردند آن کودک عمداً خرابکاري کرده تلافي کردند و هر دو گروه وقتي که ديدند عملش غيرعمدي بوده تلافي نکردند، اما واکنش آنان به انگيزه هاي مبهم اين کودک بدين ترتيب بود که پسر بچه هاي پرخاشگر تلافي کردند و طوري واکنش نشان دادند که گويي اين کودک عمداً اين کار را کرده است ولي کودکان غير پرخاشگر تلافي نکردند و طوري عمل کردند که گويي اعمال او غيرعمدي بوده است.
    روانشناسان در اين ميان به پرخاشگري دروني نيز اشاره دارند كه حاصل فرو خوردن خشم است كه در نهايت به صورت افسردگي بروز پيدا خواهد كرد. كودكان افسرده از دست خود و اينكه نتوانسته اند وضعيت را با داد و فرياد يا پرخاشگري به نفع خود برهم بزنند، عصباني هستند.
    از ياد نبريد بچه ها با چشم هاي شان ياد مي گيرند و پرتاب كردن اشيا، برهم زدن، فرياد كشيدن، پا به زمين كوبيدن و ... چيزهايي است كه از شما ياد گرفته اند. كودكان آئينه تربيت خانوادگي خود هستند.

منبع:روزنامه ایران شماره ی 4259

حالتهای اضطراب

بکوشش مشاوران آموزشگاههای:

ترس در كودكان و راه های مقابله با آن

ترجمه: مهتاب خسروشاهي

    براي برخي از والدين ترس كودك مفهومي نداشته و به آن توجه نمي كنند. اما در حقيقت كودكان از چيزهاي خيالي يا واقعي مثل هيولا، ديو، غول، كمين كردن موجودي ناشناخته در تاريكي، انباري، دستشويي و توالت تاريك و... مي ترسند. اين ترس هرچند در بسياري موارد تنها ناشي از يك روياپردازي كودكانه است اما حقيقتي است كه وجود داشته و نبايد به آن بي اعتنا بود. از حدود دو سالگي، كودكان «ترس» را مي شناسند. اولين علامت اين آگاهي عكس العمل آنها به صداهاي بلند و ناگهاني، صداي سگ، تاريكي و گريه كردن در صورت بيدار شدن از خواب در تاريكي است. اين ترس ها كم وبيش تا حدود شش سالگي همراه كودك است كه به تدريج بايد تا شش سالگي خودبه خود از بين برود. در صورتي كه در اين فاصله سني (دو تا شش سالگي) كودك مرگ عزيزان، گم شدن، آسيب به خود يا نزديكان در اثر حادثه و هر نوع ترس و وحشت واقعي را تجربه كند و مساله براي او حل نشود، تا پايان دوره نوجواني و گاه حتي تا بزرگسالي، ترس و خاطرات تلخ مرتبط با آن را در ذهن خود دارد. اين كودكان همواره حادثه يي را با تصويري كاملاً واضح از واقعه تعريف مي كنند. از اين رو اگر ترس كودكان از سوي والدين بي اهميت انگاشته شود، اثرات بسيار مخربي بر روحيه و رفتار آنها خواهد گذاشت. در ادامه شما را با انواع ترس در كودكان آشنا كرده و راهكارهاي مقابله با آنها را نيز به شما آموزش مي دهيم.
    
    ترس از جدايي
    
    ترس كودكان از جدا شدن از والدين، نشانه تكامل قدرت شناخت آنها است چرا كه نشان مي دهد كودك مفهوم «دوري و جدا شدن» را فهميده و به آن واكنش نشان مي دهد. تا پيش از دوسالگي، جدايي والدين از كودك به سرعت از ياد او رفته و به محض خروج والدين از منزل، كودك آنها را فراموش مي كند. اما از دوسالگي دور شدن از والدين براي كودك معنايي تازه مي يابد. لباس پوشيدن والدين به قصد خروج از منزل، خداحافظي كردن والدين از آنها و به طور كلي هر شاخصي كه نشان دهنده جدايي والدين از كودك باشد، او را مضطرب كرده و كودك اضطرابش را با گريه بيان مي كند. اين ترس معمولاً تا زمان ورود به مدرسه همراه كودك است. اما بايد تا قبل از سن ورود به مدرسه مساله حل شود. ورود كودك به مدرسه با اين ترس او را از درس و مدرسه بيزار مي كند.
    
    ترس از حمام
    
    بسياري از كودكان از حمام به ويژه از دوش و سوراخ وان حمام مي ترسند. اين ترس جدا از ترس آنها از حمام كردن است. يكي از راه هاي رفع ترس از حمام، تبديل كردن محيط حمام به مكاني دوست داشتني و شاد است. براي اين منظور وان حمام را پر از آب كرده و اسباب بازي هاي پلاستيكي براي كودك تهيه كرده و درون وان بگذاريد. پيش از حمام كردن با كودك بازي كنيد. اين مساله باعث مي شود اولاً ذهن كودك از مساله حمام كردن به سوي بازي منحرف شود و شما حين بازي او را بشوييد و دوماً سوراخ وان مشخص نبوده و كودك در طول حمام كردن آن را نبيند. اين شيوه از بين بردن ترس كودك از حمام و حمام كردن تا پيش از پنج سالگي است. پس از آن بايد با حرف زدن با كودك و توضيح دادن درباره حمام كردن، دوش، سوراخ وان حمام و... ترس را به صورت اصولي برطرف كرد.
    
    ترس از سگ
    
    هراس از سگ يكي از رايج ترين ترس ها بين كودكان است. اين هراس ناشي از صداي سگ، حركت سريع او، غيرقابل پيش بيني بودن رفتار سگ، باز بودن دهان و نمايان بودن دندان هاي او است. براي حل مشكل كودك ابتدا عكس هايي از سگ ها را در حالت هاي مختلف- عموماً دلچسب و زيبا- به كودك نشان بدهيد. سپس براي او سگ عروسكي بخريد و در نهايت او را به ديدن سگ واقعي برده و با احتياط اجازه بدهيد به سگ دست بزند. در هر مرحله احساس كرديد فرزندتان هنوز از سگ مي ترسد، عقبگرد كرده و تمرين ها را تكرار كنيد. اجباري نيست كودك به سرعت ترس از سگ را كنار بگذارد. اگرچه بايد هراس كودك از سگ از بين برود ولي به او بياموزيد كه نبايد به سگ نزديك شده و به آن دست بزند. در واقع احتياط در مقابل سگ را نيز به او ياد بدهيد.
    
    ترس از صداي بلند
    
    اگرچه كودك دوست دارد با ضربه زدن به اشيا و با بازي با اسباب بازي هايي مثل طبل و... صدا ايجاد كند، اما از صداهاي بلند و ناگهاني يا صداي وسايل برقي چون سشوار، جاروبرقي، آبميوه گيري و... مي ترسد. اين ترس معمولاً ويژه كودكان زير دو سال است اما در مواردي ترس از اين صداها پس از دوسالگي نيز ديده مي شود. براي رفع مشكل كودكان زير دو سال سعي كنيد زماني كه آنها در منزل نيستند يا خوابيده اند (مواظب باشيد هنگام كار با اين وسايل پرصدا از خواب بيدار نشوند) از اين وسايل استفاده كنيد. پس از دوسالگي كم كم هنگام كار با اين وسايل آنها را با خود همراه كنيد تا به تدريج ترس آنها از بين برود. يك نكته را فراموش نكنيم كه شيوه روشن و خاموش كردن دستگاه ها را به آنها ياد ندهيم و به آنها احتياط كردن را نيز بياموزيم.
    
    ترس از تاريكي
    
    اغلب والدين از قبول اينكه فرزندشان از تاريكي مي ترسد، هراس دارند و فكر مي كنند با قبول اين مساله اختلال رواني فرزندشان را تاييد كرده اند اما ترس از تاريكي اختلال رواني نبوده و ناشي از ناآگاهي كودكانه است. ترس از تاريكي معمولاً پس از دوسالگي كاملاً مشخص مي شود. اين كودكان ترس خود را با بيان اينكه موجودي مثل هيولادر تاريكي وجود دارد، نشان مي دهند. پس از سه سالگي ترس از تاريكي با ترس از بچه دزدي و دزدي همراه مي شود. در صورتي كه مساله تا قبل از چهارسالگي حل نشود، ممكن است تا پايان دوره دبستان ترس از تاريكي همراه با ترس از بچه دزدي و دزدي همراه كودك بوده و او را دچار اختلال رفتاري كند. ترس از تاريكي به طور شاخص با امتناع از خوابيدن در اتاق خواب شخصي يا هر اتاق ديگري در تاريكي مشخص مي شود و با بروز اين علامت بايد سريعاً درصدد رفع مشكل برآمد. روشن گذاشتن چراغ خواب در اتاق كودك و صحبت كردن با او درباره تاريكي، علت بروز تاريكي و... نخستين راه حل براي رفع مشكل است. در صورت برطرف نشدن موضوع به روان شناس كودك مراجعه كنيد.
    
    هراس ويژه دوران مدرسه
    
    پيش از شروع مدرسه در صورت آموزش صحيح، بسياري از ترس هايي كه از آنها نام برديم به راحتي برطرف مي شوند. اما ترس هاي تازه يي جانشين آن مي شود كه البته در همه كودكان رايج نيست. ترس از همكلاسي هاي قوي هيكل و آسيب رسان (اصطلاحاً قلدر)، ترس از پذيرفته نشدن در جمع دوستان و همسالان، تنها ماندن در منزل پس از بازگشت به منزل (اغلب در كودكاني كه والدين شان كارمند هستند)، هراس از يادگيري مطلب درسي و... شاخص ترين هراس هاي دوران مدرسه است. با بزرگ تر شدن كودكان و رسيدن به سنين پايان دبستان آنها از شنيدن اخبار مربوط به جنگ، گروگانگيري، گروگان گرفتن كودكان، قتل، سرقت، حادثه هاي منجر به مرگ والد يا والدين و... مي ترسند، چرا كه از اين سن آهسته آهسته محيط اطراف و خطرات موجود در آن را مي شناسند و به آن حساسيت نشان مي دهند. اما نكته مهم درباره كودكان دبستاني آن است كه آنها ترس هاي خود را با والدين شان در ميان نمي گذارند، اما با مطرح كردن پرسش هايي چون «آيا جايي براي پنهان شدن در خانه هست تا كسي آنجا پنهان شده و به ما آسيب برساند؟ خانه ما امن است؟ شما دقيقاً چه زماني به منزل برمي گرديد؟ قفل درها مناسب است؟ چرا كودكان را مي دزدند؟ قتل يعني چه و...» ترس خود را ناخودآگاه آشكار مي كنند. نخستين گام جهت رفع مشكل، شناسايي «علت ترس» است.
    
    تفاوت كابوس و هراس شبانه
    
    از هر چهار كودك، يك كودك بين سه تا هشت سال به مشكل كابوس هاي شبانه يا «هراس شبانه» دچار است. هراس شبانه معمولاً يك ساعت پس از خوابيدن كودك اتفاق مي افتد. كودك با ترس و وحشت از خواب بيدار شده و با وحشت فرياد مي كشد اما گريه نمي كند. مدت اين حالت بين پنج تا نيم ساعت متغير است. اگر از آنها درباره علت هراس شان سوال كنيد (در كودكان بالاي سه سال) پاسخي ندارند و فقط به شما خيره مي شوند. يكي از نكات حائز اهميت درباره اين كودكان آن است كه صبح فردا هيچ خاطره يي از وقايع شب قبل به ياد نمي آورند و اين نشان دهنده آن است كه به مشكل رواني يا احساسي دچار نيستند و فقط ترسي لحظه يي و گذرا باعث بيدار شدن آنها از خواب مي شود. اين حالت با چند جلسه مشاوره به راحتي از بين مي رود.كابوس معمولاً در ساعت هاي نزديك صبح سراغ كودكان آمده و آنها را آشفته مي كند. كودكان با ديدن كابوس از خواب پريده و آشفته به دنبال والدين خود مي گردند - گاه با فرياد زدن و گاه با خوابگردي - تا خواب خود را براي آنها تعريف كنند. هراس و نگراني آنها به سرعت از بين نمي رود، بنابراين به سرعت نيز نمي توانند بخوابند. كابوس هاي آنها معمولاً حول يك موضوع بوده و ناشي از مشكلات و نگراني هاي كودك در طول روز است. وقايع شب قبل را به خوبي به ياد مي آورند. بهترين شيوه درمان مراجعه به روان شناس و حل مشكل كودك است. كابوس برخلاف هراس شبانه ناشي از مشكلات روحي - رواني يا عاطفي است و بايد به سرعت به آن رسيدگي كرد.
    
    نقش والدين
    
    هراس كودك بسته به ميزان اضطراب وي در برخورد با مساله، پس زمينه ذهني و ميزان درگيري ذهني كودك با مساله، با شدت و ضعف متغير بروز مي كند. براي برطرف كردن هراس كودك اين چند نكته را به ياد بسپاريم.
    
    * از پند و نصيحت بپرهيزيم، مشكل كودك با پند و نصيحت، ايراد گرفتن از او، بي اهميت جلوه دادن مساله به بهانه برطرف شدن تدريجي موضوع و... رفع نمي شود. انتقاد تند همراه با مقايسه كودك با همسالانش نيز روش مناسبي نيست.
    
    * باور كنيم فرزندمان از چيزي مي ترسد و اين ترس روح و جسم او را مي آزارد، با باور اين نكته مي توانيم به راحتي مشكل را ريشه يابي و حل كنيم.
    
    * به كودك مبارزه كردن با ترس را بياموزيم، اينكه چطور با شناسايي علت ترس خود و كمك خواستن از ما مشكل را برطرف كند.
    
    * كودك را بدون برنامه ريزي و به طور ناگهاني در شرايط خطرناك يا ترسناكي كه از آن هراس دارد، قرار ندهيد. بعضي بر اين باورند كه با قرار گرفتن ناگهاني كودك در شرايطي كه از آن هراس دارد، مساله برطرف مي شود. اين تفكر كاملاً غلط است. با اين روش تنها باعث شوكه شدن او و احتمالاً بروز مشكلاتي ديگر در او مي شويم.
    
    * ترس هاي خوب را به او بياموزيم، به عبارتي در حالي كه نترس بودن را به او آموزش مي دهيم، محتاط بودن را نيز به او بياموزيم تا هميشه بتواند با دقت و تيزبيني خطرات را شناسايي و از آنها دوري كند.
    
    * مشورت با روان شناس و مطالعه كتاب هاي مرتبط با روان شناسي كودك به ويژه هراس كودكان را فراموش نكنيم.
ترجمه: مهتاب خسروشاهي

    براي برخي از والدين ترس كودك مفهومي نداشته و به آن توجه نمي كنند. اما در حقيقت كودكان از چيزهاي خيالي يا واقعي مثل هيولا، ديو، غول، كمين كردن موجودي ناشناخته در تاريكي، انباري، دستشويي و توالت تاريك و... مي ترسند. اين ترس هرچند در بسياري موارد تنها ناشي از يك روياپردازي كودكانه است اما حقيقتي است كه وجود داشته و نبايد به آن بي اعتنا بود. از حدود دو سالگي، كودكان «ترس» را مي شناسند. اولين علامت اين آگاهي عكس العمل آنها به صداهاي بلند و ناگهاني، صداي سگ، تاريكي و گريه كردن در صورت بيدار شدن از خواب در تاريكي است. اين ترس ها كم وبيش تا حدود شش سالگي همراه كودك است كه به تدريج بايد تا شش سالگي خودبه خود از بين برود. در صورتي كه در اين فاصله سني (دو تا شش سالگي) كودك مرگ عزيزان، گم شدن، آسيب به خود يا نزديكان در اثر حادثه و هر نوع ترس و وحشت واقعي را تجربه كند و مساله براي او حل نشود، تا پايان دوره نوجواني و گاه حتي تا بزرگسالي، ترس و خاطرات تلخ مرتبط با آن را در ذهن خود دارد. اين كودكان همواره حادثه يي را با تصويري كاملاً واضح از واقعه تعريف مي كنند. از اين رو اگر ترس كودكان از سوي والدين بي اهميت انگاشته شود، اثرات بسيار مخربي بر روحيه و رفتار آنها خواهد گذاشت. در ادامه شما را با انواع ترس در كودكان آشنا كرده و راهكارهاي مقابله با آنها را نيز به شما آموزش مي دهيم.
    
    ترس از جدايي
    
    ترس كودكان از جدا شدن از والدين، نشانه تكامل قدرت شناخت آنها است چرا كه نشان مي دهد كودك مفهوم «دوري و جدا شدن» را فهميده و به آن واكنش نشان مي دهد. تا پيش از دوسالگي، جدايي والدين از كودك به سرعت از ياد او رفته و به محض خروج والدين از منزل، كودك آنها را فراموش مي كند. اما از دوسالگي دور شدن از والدين براي كودك معنايي تازه مي يابد. لباس پوشيدن والدين به قصد خروج از منزل، خداحافظي كردن والدين از آنها و به طور كلي هر شاخصي كه نشان دهنده جدايي والدين از كودك باشد، او را مضطرب كرده و كودك اضطرابش را با گريه بيان مي كند. اين ترس معمولاً تا زمان ورود به مدرسه همراه كودك است. اما بايد تا قبل از سن ورود به مدرسه مساله حل شود. ورود كودك به مدرسه با اين ترس او را از درس و مدرسه بيزار مي كند.
    
    ترس از حمام
    
    بسياري از كودكان از حمام به ويژه از دوش و سوراخ وان حمام مي ترسند. اين ترس جدا از ترس آنها از حمام كردن است. يكي از راه هاي رفع ترس از حمام، تبديل كردن محيط حمام به مكاني دوست داشتني و شاد است. براي اين منظور وان حمام را پر از آب كرده و اسباب بازي هاي پلاستيكي براي كودك تهيه كرده و درون وان بگذاريد. پيش از حمام كردن با كودك بازي كنيد. اين مساله باعث مي شود اولاً ذهن كودك از مساله حمام كردن به سوي بازي منحرف شود و شما حين بازي او را بشوييد و دوماً سوراخ وان مشخص نبوده و كودك در طول حمام كردن آن را نبيند. اين شيوه از بين بردن ترس كودك از حمام و حمام كردن تا پيش از پنج سالگي است. پس از آن بايد با حرف زدن با كودك و توضيح دادن درباره حمام كردن، دوش، سوراخ وان حمام و... ترس را به صورت اصولي برطرف كرد.
    
 &